تاريخ فخرى در آداب ملكدارى و دولتهاى اسلامى ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٥
وزارت حسن بن مخلد
ناميده بود غارت كردند ، و سرش را به بغداد بردند ، و روزى كه سر صاحب الزّنج به بغداد رسيد روزى ديدنى بود . گويند شمارهء كشتگان در وقايعى كه ميان طرفين روى داد به دو ميليون و پانصد هزار نفر رسيد .
معتمد در سال دويست و هفتاد و نه درگذشت .
شرح چگونگى وزارت در زمان معتمد :
شرح چگونگى وزارت در زمان معتمد :
پيش از اين يادآور شديم كه موفق برادر معتمد در كار خلافت دست داشت . و هم او بود كه وزرا را عزل و نصب مىكرد .
وزارت ابو الحسن عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان
وزارت ابو الحسن عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان
چون معتمد به خلافت رسيد وزارت عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان به اتفاق آرا تصويب شد ، ازينرو وى را خواستند . و با كراهت شديد كه داشت و همواره مىخواست شانه از زير بار وزارت تهى نموده خود را خلاص كند ، او را به وزارت واداشتند . عبيد اللّه چنان كه در خلافت متوكّل ذكر شد به احوال رعايا و نواحى مملكت بينا و آگاه بود ، و در جمع‌آورى و ضبط اموال مهارت داشت .
وزارت حسن بن مخلد
وزارت حسن بن مخلد
چون عبيد اللّه بن يحيى درگذشت ، حسن بن مخلد وزارت معتمد را به عهده گرفت معتمد ، حسن بن مخلد را كه كاتب برادرش موفّق بود به وزارت برگزيد ، ازينرو وزارت معتمد و دبيرى موفق هر دو برايش گرد آمد .
حسن بن مخلد اهل دير قنّى [ 1 ] بود . گويند پدرش معبرانى [ 2 ] بود و چنان
[ ( 1 - ) ] دير قنى : ديرى است واقع در شانزده فرسخى بغداد در شرقى دجله . ياقوت : معجم البلدان . [ ( 2 - ) ] معبر به كسر ميم و فتح با . به صيغهء اسم آلت به معنى : كشتى و پل ، و به فتح ميم و با ، و به صيغهء اسم مكان به معنى راه و شط مهياى براى عبور است . و به نظر مىرسد معبرانى باباى نسبت و شغل در اينجا صورت و معنى اول يعنى : كشتيبان قايقران ، يا صورت و معنى دوم يعنى : راهدار نگهبان مراد باشد . و احتمالا حاصل معنى اين است كه از پدرى قايقران يا راهدار چنان پسرى برازنده به وجود آمد كه به منصب وزارت رسيد .