تاريخ فخرى در آداب ملكدارى و دولتهاى اسلامى ( فارسى ) — الصفحة ٣١٣

وزارت احمد بن يوسف بن قاسم

مىكنى ؟ احمد بن يوسف گفت : براى آنكه من دربارهء تو چنانم كه شاعر گفته است :

كفى ثمنا بما اسديت انّى * صدقتك فى الصّديق و فى عدائى

و انّى حين تندبنى لأمر * يكون هواك اغلب من هوائى

« در ارزش نيكىهاى تو همين بس كه من دربارهء دوست و دشمن خود به تو راست مىگويم . تو آنگاه كه مرا به كارى بر مىانگيزى خواسته‌ات بر خواستهء من مقدّم است » . احمد بن يوسف اشعارى بس دل‌انگيز داشت . از آن جمله است :

قلبى يحبّك يا منى * قلبى و يبغض من يحبّك

لأكون فردا فى هوا * ك فليت شعرى كيف قلبك

« اى آرزوى دل من ، دل من تو را دوست مىدارد و با دوستدار تو دشمن است .

زيرا مىخواهم در عشق تو يگانه باشم ، كاش مىدانستم دل تو چگونه است » .

احمد بن يوسف در يكى از عيدهاى نوروز هديه‌اى كه ارزش آن يك ميليون درهم بود براى مأمون فرستاد و اين اشعار را نوشته ضميمهء آن كرد :

على العبد حقّ فهو لابدّ فاعله * و ان عظم المولى و جلّت فواضله

ألم ترنا نهدى إلى اللّه ماله * و ان كان عنه ذا غنى فهو قابله

« گر چه مولاى من بزرگ و بىنيازىاش بسيار است ، ليكن بر گردن بنده نيز حقّى است كه ناچار بايد ادا كند . نمىبينى كه ما مال خدا را به دو مىدهيم ، او نيز با آنكه بىنياز است آن را مىپذيرد » . مأمون آن را خوانده گفت : خردمندى است كه نيكو هديه داده است .

گويند سبب مرگ احمد بن يوسف آن بود كه روزى بر مأمون وارد شد ، و مأمون به بخور كردن مشغول بود ، در آن هنگام مأمون بخوردان را از زير جامهء خود برداشت ، و براى احترام احمد بن يوسف دستور داد آن را زير جامه‌هاى وى