جامع التواريخ ( تاريخ آل سلچوق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٢

چهاردهم السلطان الاعظم ركن الدّنيا و الدّين ابو طالب طغرل بن ارسلان بن طغرل بن محمّد بن ملكشاه بن الپ‌ارسلان محمّد بن داود بن ميكائيل بن سلچوق كه آخرين سلچوقيان بود رحمهم اللّه تعالى

فرهنگ كه لايق ملوك باشد و مستحبّ حالت ايشان ، او را در عنفوان جوانى و مطلع زندگانى بارى تعالى دادست و ارزانى داشته ، هرروز دولتى و نعمتى و موهبتى ديگر مىافزايد ، تا به فرق و قدم مرتاج و تخت را مىآرايد ، اين قوانين و قواعد به جايى برسد ، كه وهم عقلاء و ذهن فضلاء از ادراك آن قاصر آيد .

شعر

بوى تو نكردست جهان فاش هنوز * تا بر تو وزد باد صبا باش هنوز

و بر جمله اسم سلطنت بر طغرل بود ، و مدبّر ملك قزل ارسلان و جهان پهلوان بودند . طغرل چون ديد كه مانند اسم زيادتى جسم است ، و به خود تدبيرى نداشت ، از همدان بگريخت . جمعى از امراى جهان‌پهلوان با او بودند . ايشان را به اندك تهمتى بكشت ، و وزير خود عزّ الدين بن رضى الدّين و برادرش را به تهمتى حقير بكشت ، و همچنين فخر الدّين علوى رئيس همدان را . كار سلطان واهى شد ، و كار قزل ارسلان محكم .

طغرل به حسن قفجاق پناه برد ، و خواهرش بخواست ، و با او بيامد تا او را نصرت كند . چون به ارمنيه رسيدند ، اهل ارمنيه دروازه‌ها بربستند ، ايشان شهر را به قهر بستدند ، و غارت و تاراج كرد ، و ملك ناصر صلاح الدّين يوسف رسولان فرستاد به تسكين نايرهء فتنه . نزديك بود كه صلح تمام شود . در همان روز سلطان برسيد .

قزل ارسلان او را بگرفت و بازداشت ، و نام سلطنت بر خود نهاد ، و پنج نوبت بر درش بزدند . در شعبان سنهء سبع و ثمانين و خمسمايه [ قزل ارسلان ] را بر جامهء خواب كشته يافتند ، و ندانستند كه كى كرده است . پس پسر برادرش نصرة الدّين ابو بكر بن جهان‌پهلوان به آذربيجان شد ، و آن مملكت به دست فروگرفت ، و قتلغ اينانج بن جهان‌پهلوان به رى رفت ، و بگرفت و بعضى امراء سلطان ارسلان را از حبس بيرون آوردند ، و در همدان به