تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٣١
جايگاه دعا در احاديث
سپس امام ( ع ) در فراز بعدى علل تأخير در استجابت دعارا بيان مىفرمايند و به فرزندشان تنبه مىدهند كه از اين تأخيرها نبايد مأيوس شد :
« فلايقنطنك ابطاء اجابته . »
1 - اجابت دعا تابع خلوص نيت است و گاهى بر اثر عدم خلوص نيت ، اجابت دعا به همان نسبت به تأخير مىافتد :
« فان العطيه علي قدر النيه . »
2 - گاهى هم خداوند اجابت دعا را به تأخير مىاندازد تا استعداد و آمادگى سائل بيشتر شود و در آن صورت خداوند چيزى بيشتر از آنچه سائل در ابتدا طلب كرده است به او مىبخشد چنانچه گفته‌اند :
به قدر الكد يكتسب المعالي و علي قدر اهل العزم ياتي العزايم
ثواب هر كس به اندازهء رنج و مشقت او مىباشد ) .
« و ربما اخرت عنك الجابه ليكون ذلك اعظم لاجرالسائل و اجزل لعطاء الامل . »
3 - گاهى هم ممكن است خداوند بخواهد در آينده چيزى بهتر از آنچه مخلوق خواسته است به او بدهد و لذا در اجابت سريع درخواستش تأمل مىكند :
« و ربما سالت الشي فلاتوتاه و اوتيت خيرا منه عاجلا او آجلا او صرف عنك لما هو خيرلك . »
4 - گاهى هم علت تأخير آن است كه درخواست بنده به مصلحت و خير دنيا و يا آخرت او نيست و لذا خداوند به جاى آن ، چيزى را كه به مصلحت اوست به او عطا مىفرمايد مثلًا مال و ثروت و مقام چيزى نيست كه بنفع و مصلحت همگان باشد و چون اينها باعث فساد عده‌اى مىشود لذا