تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٩٩

فصل ششم بلاط الشهدا

و فرماندهان را

كمترين اميدى به پيروزى نبود ، و حال آنكه از پيروزيهاى فراوان مغرور بودند

و چنان نيرويى توفنده بسيج كرده بودند

كه مىپنداشتند به هر سو عنان گشايد

هيچ‌كس را در برابرش ياراى پايدارى نخواهد بود و همچنان پيروزمند به پيش مىتازد .

به پيش مىتازد تا باختر را نيز چون خاور مغلوب خود سازد

و سرها به تعظيم محمد فرود آيد

و حاجيان از سرزمينهاى يخ‌زده به راه افتند

و با قدمهاى ايمان ريگستانهاى سوزان را درنوردند

پراكنده بر صحراى عرب و زمينهاى سخت مكه . » « 2 »

عبد الرحمان لشكر دمان خويش را در بهار سال 732 م / 114 ه به سوى فرانسه در حركت آورد . از درهء رون و ولايت اكوتين گذشت و قواى دوك اودو را پس راند .

عبد الرحمان در اين لشكركشى درخشان به كرانه‌هاى رود لوار رسيد . برخى روايات كليسا حاكى است كه دوك اودو خود عبد الرحمان را به فرانسه فراخواند ، تا او را در نبرد با خصمش شارل مارتل يارى رساند « 3 » ، ولى اين روايتى مردود است و نامعقول . زيرا دوك اودو - چنان كه گفتيم - در برابر عبد الرحمان به مقاومت پرداخت و كشور و پايتخت او نخستين غنيمت مسلمانان بود . پادشاه فرانكها تئودوريك چهارم بود ، ولى پادشاهان در اين ايام جز اشباحى بيكاره نبودند و كاخبانان پادشاه حقيقى بودند و بار دفاع از ملك و ملت هم بر دوش آنان بود .

شارل مارتل از آن وقت كه خطر فتح اسلامى را احساس كرده بود به گرد آوردن سازوبرگ و قوا مشغول بود . ولى عبد الرحمان پيش از آنكه او را فرصت

( 2 ) . . shtoG eht fo tsal eht ciredoR : yhtuS ( 3 ) . ecnarF al ed te eluaG al ed sneirotsiH sed lieuceR : teuquoB و نيز رجوع كنيد به : euqitirC te euqirotsiH , eriannoitciD : elyaB زير عنوان emaredbA .