چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٣

نواب طوبىمآب حاج فرهاد ميرزا

نمودم كه از خدمات سيف و قلم و زحمات يد و قدم قابل ارجاع هرگونه فرمايش است .

بالجمله از عهدى كه دايرهء انطباعات ايران به صوابديد امناء دولت قاهره به مؤلف تعلق گرفته است مشاراليه مورد تعلق بوده و به حسن خدمات و مراقبت تكاليف تحصيل امتيازات و مراتب نموده ، فى التاريخ نايب اول وزارت انطباعات است .

ميرزا علينقى حكيم الممالك

از مفاخر ايران است و مآثر دوران . سالها در ديار غربت پافشرده و رنجها در تحصيل فنون اروپا برده و علم طب و لغت فرانسه و بعضى از شعب فلسفهء متعاليه و حكمت متوسطه را كامل ساخته است .

امروز علما و عملا و تجربة در مرتبهء كبراء دكترهاى اروپ محسوب مىگردد و نيز از كمالات و فضايل ايرانى . در شعر ثانى خاقانى شيروانى است .

حاج ميرزا علينقى نايينى مشير لشكر

در فروع و اصول و غالب فنون منقول از اساتيد و فحول است . سطوح فقهيه لا سيما « روضهء بهيه » را به اقتدارى تدريس مىكند كه متفقهى محتشم بلكه مجتهدى مسلم .

ميرزا على همدانى معروف به دكتر ملقب به رئيس الاطباء

بعد از ميرزا سيد رضى سمنانى مرحوم حكيمباشى كل نظام شد كه از سابق نيز در آستان حضرت مستطاب و الا نايب السلطنه وزير جنگ دام اقباله العالى تقرب داشت ، به فرنگ رفته و از اساتيد آنجا اجازه گرفته . ما به الاختصاصى كه دارد اين است كه با همه اختلاط و امتزاج با اهل اروپ برزى و اسلوب ايشان برنيامده و مثل اكثر مرتبطين اين جماعت تغيير وضع و عادت نداده است و تكلفات بارد و تشبهات شنيع نورزيده .

ف

نواب طوبىمآب حاج فرهاد ميرزا

معتمد الدوله خلف مرحوم مغفور عباس ميرزا وليعهد خاقان مبرور از فحول فضلاء دورهء قاجار و به اتساع دايرهء تتبع و استحضار تالى مرحوم وزير علوم بود .

در علم تاريخ و فن جغرافيا و لغت انگليسى و فضائل ديگر آثار معتبر از وى مأثور و مشتهر است . از اين جمله كتاب جام‌جم و قمقام زخار و هداية السبيل و نصاب انگليسى مطبوع و منتشر است . تفصيل جنگ اورامان و بناء قلعهء مريوان با بسيارى از اخبار و آثار او را در كتب تاريخيهء خويش نوشته‌ايم .

از اجلهء خدماتش در اسلام تجديد بناى صحن مبارك كاظمين عليهما السلام است با ملحقات آن . عمر شريف اين شاهزاده به اين خدمت بزرگ در اسلام و تأليف مقتل موسوم به قمقام شرف اختتام پذيرفت و حقيقة به معنى حسن خاتمت و خير عاقبت نايل گرديد ، بالجمله وى در سال يكهزار و سيصد و پنج از اين سراى سپنج درگذشت و جنازه‌اش به هزار و سيصد و شش با تشريفات بىپايان از طهران به سمت عتبهء مقدسهء كاظمين ، سلام الله عليهما ، در حركت آمد .