چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٦

حاج ملا رضا استرآبادى مشهور به شهيد

آقا سيد على مجتهد بحر العلوم

خلف الصدق آقا سيد رضا بن السيد بحر العلوم المشهور فى ممالك ايران و الهند و الروم از جملهء عظماء علماء و كبراء رؤساء بود . اگرچه اصلا و اهلا ايرانى مىباشد اما كليهء بيت بحر العلومى در عراق عرب و غالبا در نجف مىنشينند . سيد مشاراليه رياستى عظمى داشت .

و وجه معلوم كه همه ساله از هند براى محصلين اثنى عشريه به عراق عرب مىآيد چون حضرت شيخ الطايفه حجة الحق مرتضى الانصارى به موجبى مسترد ساخت وى بپذيرفت و سالها به دست اين بزرگوار مىرسيد .

دودمان اينان در تمام ممالك شيعهء اماميه از بيوتات محترمهء قدسيه است . فقاهت و اجتهاد و تقوى و فضايل و مزاياى ديگر هيچگاه از اين دوده مفارقت ننموده و اين كرامتى است حقيقة سيد بحر العلوم بزرگ را ، انار الله تعالى برهانه .

شيخ محمد مهدى بن الشيخ على بن الشيخ الاكبر فقيه اهل البيت ( ع ) جعفر

وى و پدر بزرگوار و هردو عم اكرمش موسى بن جعفر و حسن بن جعفر كه به عنوانى مخصوص نيز مذكور افتاده از مجتهدين و حفاظ احكام شريعت و دين بوده‌اند .

و مشهور است كه شيخ فقيه اكبر كاشف الغطاء عن كل ما خفى و استتر در تحت ميزاب در حق اعقاب رتبهء اجتهاد خواسته و تير اين دعاء بر نشان نشسته است .

ملا زين العابدين مجتهد بروجردى

از شاگردهاى مشهور ملا على مجتهد بروجردى است و در خطهء مسطوره به قضاء و حكومات شرعيه و مباشرت امور حسبيه اشتغال داشت .

ملا ميرزا محمد اندرمانى طهرانى

از درجهء نخستين مجتهدين بود و به بسط يد و نفاذ امر و قبول كلمه امتيازى بين داشت و از اين جهت مدرسهء فخريهء طهران مدتها به دست وى بود . الحق مشاراليه انعم الله برضوانه عليه در ترويج شرع و اغاثهء ملهوفين و قضاء حاجات مسلمانان و فصل خصومات از روى قوانين اسلام و موازين مذهب حق به عمر خود كوتاهى نكرد و غالبا بر كافهء علماء دار الخلافه رياست و تقدم داشت ، نور الله مرقده ، و اندرمان قريه‌اى است از رى .

حاج ملا رضا استرآبادى مشهور به شهيد

رئيس اعظم استرآباد و گرگان و مجتهد بزرگ سرحد تركمان بود و با آن جماعت جنگهاى ملتى مىكرد تا هم به دست آن طايفهء وحشى شهيد شد ، قدس الله رمسه .