چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٥

آقا سيد رضى الدين

صيت فقاهت و فضيلت زهد و تقوى و ورع و قدس وى تا به همه‌جاى رسيده است و از ايران به ساير بلاد اسلام كشيده ،

زمانى كه بندهء نگارنده از جانب پدر نايب الايالهء عربستان بود فيض محضر و فوز زيارت اين عالم جليل القدر عظيم الشأن را به كرات ادراك نمود .

آخوند ملا محمد ايروانى اصلا ، نجفى جوارا

از جملهء رؤساء مجتهدين درجهء نخستين بود و در معقول و منقول و فروع و اصول او را استادى اعظم و محققى مفخم مىدانند . شهرتش ممالك اسلاميهء روس و ايران و عثمانى و هند همه را فروگرفته است و به جلالت شأن و عظمت رتبه و علو مقام و رفعت مقدار بسيار كم‌نظير بود و در اكثر علوم مانند فقه و اصول و رجال و فنون عقلانيه از صناديد اساتيد معدود مىگرديد .

چون ايروان قديما از ايران است نام او را نيز در اين فهرست ايراد نموديم و به شأن و يمن و بركت و جلالت اين كتاب مستطاب افزوديم .

مولى على اصغر ايروانى برادر آن عالم ربانى در سلك وعاظ و محدثين از طراز اول معدود بود و هم به شرف مجاورت عتبات متعاليات استسعاد داشت .

در يكهزار و سيصد راجعا عن حرم الله در دار الهجرة وفات يافت و در ظل قبهء ائمهء بقيع ( ع ) به خاك رفت .

آقا محمود بن آقا محمد على بن الوحيد آقا محمد باقر رضوان الله عليهم اجمعين

سلسلهء اينان در ميان علماء ايران به جلالت عظمى ممتاز است . از عهد مجلسى اول كه نياى اعلاى امى ايشان مىباشد الى زمان وحيد بهبهانى كه اباجد بزرگوار اين خاندان عظيم الشأن است و از آن وقت باز تاكنون همى فقاهت و فضل تام و رياست و قبول عام در ميان ايشان مستمر و مستدام بوده و هست .

اذا معرم منادرى حد نابه * تخمط فينا ناب اخر مقرم

آقا محمود در طهران رئيسى بزرگ بود و به تصوف و عالم درويشان و سودا و سر ايشان اقبالى عظيم داشت ، بر خلاف سيرهء پدر بزرگوارش كه دودهء صوفيان برانداخت و بعضى را در آب غرقه ساخت .

از آثار قلميهء آن عالم عارف شرح دعاى سمات است . فوت وى در سال يكهزار و دويست و هفتاد و يك هجرى به قريهء دزآشيب شميران اتفاق افتاد ، قدس الله سره .

آقا سيد رضى الدين

مجتهد قزوينى خال مفضال آقا سيد على صاحب تعليقهء معالم و حاشيهء قوانين بود و در قزوين و متعلقاتش رياستى بزرگ و مجلس فقه خارجى به مثابهء رؤساء عراق عرب مشحون به گروهى بسيار از مستعدين علماء عجم داشت . جلالت قدر و عظمت شأن آن بزرگوار در اين‌گونه اختصارات نمىگنجد ، قدس الله سره .