چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٩

آقا سيد حسين ترك كوهكمرى

مولى محمد سبزوارى

خلف مرحوم حاج ملا هادى مذكور است . حكيمى فرزانه بوده و پيش از پدر وفات نموده . تربتش خود در بقعهء والد بزرگوار خارج صندوق از سمت جنوب است و آن بقعه و صحن را بر تربت طيب حاج مذكور ، اسكنه الله اعالى القصور ، مرحوم ميرزا يوسف آشتيانى صدر اعظم برپا ساخته ، خدايش ثواب جزيل و اجر جميل دهاد .

حاج محمد كريم خان كرمانى

از كبراء علماء عصر معدود بود و در جميع فنون عقليه و نقليه دعوى استادى مىنمود . از جماعت شيخيه بعد از سيد كاظم رشتى گروهى بر وى گرويدند و او را ركن چهارم از اركان اصول عقايد خويش گرفتند .

سيد على محمد باب عليه اللعنة و العذاب در تلفيقات مضحكهء خود كه نامش « بيان » گذارده و سفاهت خويشتن را برهان نهاده اين دانشمند فرزانه را فريفتن خواسته است كه در شأنش گفته : « ان الكريم كان فى الكرمان كريما » .

زمانى كه اين عالم جليل به طهران آمد به حكم اعليحضرت همايونى رساله‌اى در رد باب نگاشت كه اين اوقات به طبع رسيد ، و ارشاد العوام از تصنيفات وى در بمبئى و غيرها مكرر مطبوع افتاد و هكذا فصل الخطاب در علم حديث .

الحاصل در غالب فنون كتابها ساخته است و رسايل پرداخته .

تخمهء اين دانشور بزرگ از ايل قاجار است من قبائل الترك ، و مردم در حق وى بر طرفى افراط و تفريط مىروند .

در سال يك هزار و دويست و هشتاد و هشت به ملك كرمان درگذشت .

حاج محمد رحيم خان كرمانى

فرزند دانشمند حاج محمد كريم خان مذكور است و از چند سال است كه مقيم دار الخلافه گرديده ، در فقه و حديث و تفسير و تاريخ و تأويل و تطبيق ما بين ظاهر و باطن و جمع ما بين معقول و مسموع و علمى اصول و فروع ميانهء مشاهير فرقهء شيخيه متفرد است . بيان منبر او را نيز از اين جماعت احدى ندارد .

با نگارنده اختصاصى بزرگانه مىورزد . حسن محاضره و لطف محاورهء وى را از هيچكس نديده‌ام ، متع الله الاحباب به طول بقائه .

آقا سيد حسين ترك كوهكمرى

علامهء اقران و محقق دوران بود . در ميان تلامذهء بزرگ شيخ الطايفه مرتضى الانصارى عديل حجة الاسلام ميرزاى شيرازى دام ظله العالى بود .

بعد از فوت شيخ مشاراليه مجلس تدريس او در نجف بسيار اعتبار به هم رسانيد و در اصول و فقه اسلوبى سليس و مشيى به اقتصاد داشت . به همين جهت شمار شاگردان وى از ساير مجتهدين بيشتر است .

در سفر اعليحضرت همايونى به عتبات ائمهء عراق عليهم السلام به حضور مرحمت ظهور شاهانه رسيد و انواع تلطفات خاصه بديد .