چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٩

عود بحيرهء ساوه

اسلاميان‌پناه معروض داشت و از آن وقت بر جماعت ذاكرين و رثات در خواندن اين حكايت مجعول و راندن اين روايت موضوع قدغن اكيد رفت و نهى شديد گرديد .

بلى نگارنده را در طى تتبعات اكتشافى شگفت روى داده و منشاء اين شهرت را به دست آورده به شرحى كه در ترجمهء حضرت سكينهء بنت الحسين صلوات الله عليه از كتاب « خيرات حسان » برنگاشته است و آن تحقيق به يادگار گذاشته .

توسعهء مملكت ايران از سمت مغرب

به اعادهء الكاى قطور به شرحى كه در تواريخ و روزنامجات مسطور است .

توسعهء مملكت ايران از سمت مشرق جنوبى

به اعادهء بلاد سيستان به شرحى كه در تواريخ و روزنامجات مسطور است .

توسعهء مملكت ايران از سمت شمال شرقى

به اعادهء اراضى تركمان به شرحى كه در تواريخ و روزنامجات مسطور است .

رواج تربيت اناناس

در گرمخانهاى دار الخلافه به هواى مصنوع .

عود بحيرهء ساوه

در شب ولادت سراسر سعادت پيغمبر ما محمد بن عبد الله صلى الله عليه و آله و سلم از آيات و ارهاصات كه در قلمرو پادشاه ايران به ظهور آمد يكى آن بود كه چهارده كنگره از ايوان نوشيروان فروريخت ، و ديگر آتشكدهء فارس كه از چند صد سال همى افروخته بود خاموش گشت ، و ديگر درياچهء ساوه كه بر سواحل آن ترسايان ايران كليساها داشتند فروشد .

شيخ شرف الدين محمد بن سعيد مصرى بوصيرى نام اين درياچه هم در قصيدهء برده برده است و هم در همزيه آورده . در آنجا مىفرمايد

و سآء ساوة ان غاضت بحيرتها * ورد واردها بالغيظ حين ظمى

و در اين يك مىگويد

و عيون للفرس غارت فهل كا * ن لنيرانهم بها اطفآء

حاج سليمان بيدگلى متخلص به صباحى مىفرمايد :

نم رود سماوه خشكى درياچهء ساوه * خمود نار آتشخانه كسر گنبد كسرى

در خطاب سطيح با عبد المسيح نيز بدين بحيره تصريح شده است گفته

اذا كثرت التلاوة و ظهر صاحب الهراوة * و قاض وادى السماوة و غاضت بحيرة ساوة

شارح برده مىگويد درياچهء ساوه آبى بود فراهم آمده به سطحى درازا و پهناور كه بر كرانها چندين نزهتگاه نامى داشت و هم نصارى بيع معتبر و كنايس عالى در آن حوالى ساخته بودند .

فاضل مفيدى « 1 » مورخ يزد مىگويد قصبهء عقدا بر لب درياچهء ساوه بود .

( 1 ) - مراد در كتاب جامع مفيدى تأليف محمد مفيد مستوفى بافقى يزدى است كه دو مجلد آن به دست آمده است و طبع كرده‌ام .