چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٤
ايجاد دادگرى حضورى
و جميع عدلهاى ترياك به مهر و نمرهء شخص مشاراليه كه رئيس و صاحب الامتياز خواهد بود مختوم و معلوم گردد .
تشكيل ديوانخانهء عدليه
تشكيل ديوانخانهء عدليه
در جميع ممالك محروسهء دولت عليه .
تشكيل مصلحت‌خانه
تشكيل مصلحت‌خانه
ملفقه از عقلاء وقت و مجربين عصر تا در فوايد كليه و منافع عامه مقاولات نمايند و بعد از جرح و تعديل آراء و رد و قبول افكار خلاصهء عقايد و زبدهء عقول خود را به خاكپاى مبارك عرضه بدارند تا حسب الحكم به موقع نفاذ و جريان گذارده شود .
ايجاد صندوق عدالت
ايجاد صندوق عدالت
براى كافهء رعايا و برايا تا عارضين و متظلمين مطالب خود را در كمال سهولت به خاكپاى جواهرآساى مبارك بتوانند عرضه داشت ، چه در طهران و چه در ساير بلاد .
ايجاد تنظيمات حسنه
ايجاد تنظيمات حسنه
كه در برخى از ممالك محروسه جريان يافت .
ايجاد دادگرى حضورى
ايجاد دادگرى حضورى
حق‌تعالى ملكهء عدالت را در نهاد مبارك اين پادشاه بر وجهى راسخ و قوى نهاده كه گويى به شاهد معدلت عاشق است و عذراء نصفت را وامق ، از آغاز طلوع خورشيد خسروى جاودانه زبدهء افكار ملوكانه را همى در تشريع طرق دادگسترى و تقنين اصول جهان داورى به كار فرموده .
و اين مقصد واحد را قانونهاى متجدد بر حسب مصالح اوقات و اختلافات مقتضيات گاه بگذاشته و گاه برداشته ، از قبيل :
- صناديق عدل ،
- و كيفات عرايض ،
- و ايجاد عدليه در جميع ولايات ،
- و وضع تنظيمات ،
- و تشكيل دار الشوراى كبرى ،
- و وزارت‌خانهء متشكله از وزراء سته كه در سال دوازدهم جلوسى پس از رفع صدارت و استبداد ايجاد فرمود ،
- و ايجاد وزارت مختار كه عبارت بود از يك قدرت نافذه و سلطهء قويه قائم بوجود شش كس از اعضاء دولت و كبراء مملكت كه در سال بيست و هشتم جلوس بعد از مراجعت از سفر فرنگ برقرار گرديد .
- و ايجاد وزارت مسئوله كه در سال سى و دويم از جلوس همايون به ظهور رسيد ،
- و عقد مجلس تحقيق دولتى مركب از بعضى ملكزادگان عظام و وزراء فخام كه در سال سىام سلطنتى علاوه بر دار الشوراى كبرى ظهور يافت ،
- و تقسيمات ايالات و ولايات ما بين كفاة رجال و عدول عمال كه مكرر گرديده است .