چهل سال تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٨

رواج و شياع علم جغرافيا

بسيار است . « 1 »

* علم معدن‌شناسى .

* فن گداختن آهن و مس و چودن‌ريزى .

* علم « كريستالوگرافى » « 2 » كه به اسم تبلور اجسام تسميه نموده و اصطلاح كرده‌اند .

* انتشار علم حساب به آيين جديد فرنگ .

* و علم هندسهء اولى ، ايضا .

* و علم جبر و مقابله ، ايضا .

* و علم مثلثات مستقيمة الخطوط ، ايضا .

* و فن « لگاريتم » كه اعمال حساب است و عوض ضرب جمع مىشود و عوض تقسيم تفريق .

* ترويج علم و عمل نقشه‌كشى .

* و علم و عمل مساحى .

* و علم و عمل تسويهء اراضى .

* ترويج و تكميل فنون متعلقه به لشكركشى و سپاهيگرى كه [ از ] آن جمله است علم تاريخ جنگ .

* و تاكتيك علمى و عملى .

* و « استراتاژى » . « 3 »

* و قواعد مشق اقسام توپها .

* و مشق شمشير .

* و قواعد ترتيب معسكر و كيفيت اردو حركت دادن و اردو زدن .

* و علم قلعهء فورى ساختن .

* و علم اسلحهء جنگ شناختن .

* و علم محاصره و مدافعه .

* رواج علم ساختن اقسام پلهاى چوبى و سنگى و غيره .

* انتشار علم ساختن قلعجات محكم و كشيدن حصار شهرهاى عظيم .

* ترويج علم ساختن انواع راهها و پرداختن شوسهء شوارع .

* علم مثلثات كروى كه اكرات گفته مىشود بطرزى كه اساتيد اوروپا تقرير و تحرير كرده‌اند .

( 1 ) - اشاره است به كتاب مرآة البلدان كه چهار جلد آن چاپ شده است . ( 2 ) - Cristallographie . ( 3 ) - strategie .