صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨٦

2 - سيادت صفويان و توجيه مشروعيت

لياقت خود را براى رهبرى ، بر اساس سيادت خود توجيه مىكرد . « 1 » اين مسئله در ميان عالمان شيعه ، كمترين اعتبارى براى مشروعيت نداشت ، اما عامهء مردم اعتناى فراوانى به آن داشتند . صائب به كرات با اشاره به اين انتساب ، به ستايش از آنان پرداخته و سلطنت آنان را به پشتوانهء همين انتساب توجيه مىكند . او دربارهء شاه صفوى مىگويد : ( ص 3553 )

كدام فخر به اين مىرسد كه از شاهان * ترا به شاه نجف مىرسد نژاد و تبار

و نيز مىگويد :

ز جبههء تو نور ولايت بود عيان * زان سان كه آفتاب نمايد در آن

صائب در مرثيهء شاه صفى مىگويد : ( ص 3557 )

داغ جانسوز شهيد كربلا را تازه كرد * مرگ اين شاه حسينى نسبت والاتبار

و نيز دربارهء همو سرايد : ( ص 3558 )

آفتابى بود از نور ولايت جبهه‌اش * بود كار او رواج دين حق ليل و نهار

در همان‌جا مىگويد : ( ص 3559 )

طينت پاك تو از خاك شريف بو تراب * گوهر تيغ تو از صلب متين ذو الفقار

و نيز گويد : ( ص 3558 )

تاج فرق پادشاهان بود از راه نسب * در حسب ممتاز بود از خسروان روزگار

صائب شاه عباس را همچون امامان كه اجداد وى هستند ، بهره‌مند از علم لدنى مىداند :

( ص 3565 )

دارد از علم لدنى بهره چون اجداد خويش * پيش او طفل نوآموزى است عقل خرده‌دان

تيغ او دارد نسب از ذو الفقار حيدرى * چون نسازد پاك زنگ كفر از لوح جهان ؟

در جايى ديگر دربارهء شاه عباس مىگويد : ( ص 3580 )

سايهء دست ولايت آن بلنداقبال را * پادشاهى از شكوه ذاتى او يافت شان

و نيز مىگويد : ( ص 3560 )

در حسب ممتازى از فرمانروايان جهان * در نسب دارى شرف بر خسروان نامدار

و نيز مىگويد : ( ص 3562 )

نتيجه اسد اللّه شاه دين عباس * كه هست تيغ كجش شير فتح را چنگال

در مورد ديگرى دربارهء شاه سليمان مىگويد : ( ص 3589 )

بودست ولايت پشتيبانش * نگردد خصم ازو چون روى گردان ؟

رساند جوهر تيغش نسب را * به صلب ذو الفقار شاه مردان

( 1 ) . قمى ، قاضى احمد ، خلاصة التواريخ ، ج 1 ، صص 104 - 103