صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٩
گزارش توبه طهماسب به روايت صدر جهان طبسى
گذشته ، خلايق در كل ممالك و بلاد از ارتكاب امور نامشروع ممنوع شدند ، از غرايب حالات « توبة نصوحا » موافق تاريخ آمد . . . مجملا در زمان دولت همايون آن حضرت ، خلايق و عباد اللّه تقوا و پرهيزگارى شيوه و شعار خود گردانيده ، به طاعات و عبادات مىگذرانيدند . در امر معروف و نهى منكر به نوعى مبالغه فرمودند كه قصه‌خوانان و معركه‌گيران از امورى كه در او شايبهء لهو و لعب باشد ، ممنوع گشته ، پانصد تومان ترياك فاروق كه در سركار خاصه شريفه بود ، به شبههء حرمت در آب‌روان حل كردند . « 1 »
مجد الدين حسينى نيز در همين دوره مىنويسد : اهتمام و غدغن آن حضرت در متابعت فرمان الهى به تخصيص در قلع و قمع مناهى و ملاهى به مرتبه‌اى بود كه در ممالك محروسه هيچ‌كس را ياراى آن نبود كه نام مسكرات بر زبان تواند برد . شراب چون كبريت احمر در عالم مفقود و صهبا مانند كيميا ناموجود .
رسم مى خوردن چنان برداشت نهيش كاختران * نيم‌شب بر روى گردون سرنگون دارند طاس « 2 »
گزارش توبه طهماسب به روايت صدر جهان طبسى
گزارش توبه طهماسب به روايت صدر جهان طبسى
محقق سبزوارى در كتاب روضة الانوار كه يكى از آثار سياسى مهم دورهء صفوى است ، « 3 » شرحى مفصل از توبهء شاه طهماسب را به نقل از صدر جهان طبسى ، تحت عنوان « در باب كيفيت توبهء نواب فردوس مكان عليين آشيان ، شاه طهماسب الحسينى الموسوى الصفوى انار الله برهانه » به دست داده كه به جهت شناخت بهتر انعكاس اين اقدام شاه طهماسب در اقدامات بعدى كه در اين دورهء تاريخى صورت گرفته است ، متن آن را مىآوريم :
كيفيت آن بر وجهى كه صدر جهان طبسى ، در كتابى كه جهت بعضى سلاطين قطب شاهيه نوشته ، بر اين وجه است كه در تاريخ سنهء اربعين و تسعمائة ، كه آن پادشاه به استحقاق از جانب خراسان به جهت شنيدن اخبار آمدن روميان متوجه عراق گرديد ، در اثناى راه به مشهد مقدس حضرت امام الجن و الانس ابى الحسن علىّ بن موسى الرضا عليه رسيد و به شرف زيارت مرقد منوّر آن حضرت مشرّف شد . شبى در آن روضهء متبركه كه محل استجابت دعا و مكان قبول توبه و استغفار گناهان است ، جهت احياء داشتن و طلب حوايج و مرادات از حضرت حق - عزّ و علا - به وسيلهء روح پرفتوح آن حضرت
( 1 ) . اسكندر بيك ، ج 1 ، ص 201 ( 2 ) . مجدى ، زينة المجالس ، صص 994 - 995 ( 3 ) . گزارش اين كتاب را در نوشتار « گزيدهء منابع فكر سياسى شيعه در دورهء صفوى » آورده‌ايم .