صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠

وضعيت مذهبى قزوين در اوايل دورهء صفوى

نشان دادن ادبيات ضد سنى اين روزگار و نيز وضعيت شهر قزوين قابل توجه است .

چون زمين در سايه‌ات اى سايهء پرودگار * وقت آن آمد كه آسايد سپهر بىمدار

مانده در قزوين خراب و خسته و مجروح و زار * پادشاها مدت نه ماه شد كاين ناتمام

ديدم آثار تخرج در صغار و در كبار * يافتم رسم تسنن در وضيع و در شريف

در مساجد دست بسته از يمين و از يسار * در مقابر پاى شسته از فقير و از غنى

هست كارى دست بسته ، اى شه عالىتبار * در زمان چون تو شاهى دست بستن در نماز

مفتى اين شهر فرزند سعيد نابكار * قاضى اين ملك نسل خالد ابن وليد

هم برادر هم پدر هم ياور و خويش و تبار * كشته بايد شد به تيغ شاه غازى هر دو را

داعى خصمند يا مولاى شاه كامكار * خود بفرما اى شه دانا كه اكنون اين گروه

خاصه از بهر رضاى حضرت پروردگار * قتل عامى گر نباشد قتل خاصى مىتوان

موجب تخفيف مال و مانع خرج ديار * سنىاند اينها رعايايى كه باشد قتلشان

سر به سر صاحب سيورغالند و هم ادرار دار « 1 » * بلكه هريك مبلغى از مال ديوان مىخورند

رباعى ديگر هم از او در اين باره نقل شده است :

داند سخن مرا چه تاجيك و چه ترك * سنى ميش است و شيعيانند چو گرگ

بر مفلس و بر غنى و بر خرد و بزرگ « 2 » * صد لعنت حق به سنّيان قزوين

به هر روى انتخاب قزوين به عنوان پايتخت توسط طهماسب ، افزون بر دلايل سياسى ، مىتوانست دليل مذهبى نيز داشته باشد . زمانى كه در سال 965 در شهر قزوين عمارت سعادت‌آباد از طرف شاه طهماسب ساخته شد و منطقهء جعفرآباد در شمال قزوين توسط درباريان آباد گرديد ، قاضى محمد رازى به اقتفاى شعرى از كمال اسماعيل كه در اهميت اصفهان ، همدان ، قم و رى سروده بود ، اشعارى سروده و از اصفهان به عنوان نصف جهان ستايش كرد ، از قم به اعتبار خاك فرجش و اين كه « قم كه جز شيعهء حيدر نبود ساكن او » ستايش كرد آنگاه دربارهء قزوين گفت :

ذكرش از صفحهء ايام از آن بزدودند * بود قزوين چو به ناپاكى مذهب مشهور

جعفرآباد كزو خلق خدا آسودند * باب جنّت لقبش آمد و نامش بشنو

تاب ناورده تمامى چو كتان فرسودند * سنّيان همچو كتانند و شه دين مهتاب

ديده بر خاك كف پاى شه دين سودند « 3 » * سرمهء چشم جهانست ازآن‌رو مردم

اتهام به تسنن به برخى از چهره‌هاى علمى قزوين ، همچنان ادامه داشت و در مواردى هم

( 1 ) . قمى ، همان ، ج 1 ، ص 375 ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 375 ( 3 ) . همان ، ج 1 ، صص 399 - 400