تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤١٤

حس مليت « 1 »

اصحب ، متمايل به قرمزى : قاموس ) « سبيل قرمزان » دادند « 1 » و عموما منظر ايشان براى اقوام سامى ، بخصوص ناخوش آيند « 2 » بوده است . ولى در عين حال حتى در حدود سال 700 برابر 81 هجرى ، زنان ايرانى پاك‌نژاد نيز همانند زنان عرب به عنوان « زنان زيبا » مورد ستايش قرار مىگرفتند « 3 » . جهات ديگرى نيز مثل اينكه به ايرانيان به عوض « كنيه » « 4 » به نام شخصى خطاب مىكردند و يا آنان را از لحاظ خصايل ناشرافتمند مىناميدند ، سبب تحقير موالى ( كه در آن زمان غالبا ايرانى بودند ) شده بود تا به جايى كه در عراق هنگام نماز مىبايستى ايرانيها از عربها مجزّا بايستند « 5 » : و اين‌طور به نظر مىرسد كه در بصره در قرن هشتم ( دوم هجرى ) مسجدى براى موالى وجود داشته است « 6 » .

همين‌كه والى خراسان و فاتح آسياى مركزى يعنى قتيبة بن مسلم مىخواست بر ضد تمام كسانى كه مىتوانستند خط خوارزمى « 7 » بخوانند و بنويسند و سنّت علمى سرزمين ايران را مىشناختند و تحصيل مىكردند ، « 8 » اقدام كند ايرانيان حق داشتند كه از وخيم‌ترين پيش‌آمدهايى كه در انتظار آنان بود وحشت كنند :

بدين ترتيب مخالفت و اعتراض آنان پيوسته صورت و شكل محكم‌ترى به خود

( 1 ) - مبرد ( كامل ) ، صفحات 254 / 686 . ( 2 ) - رجوع كنيد به : Kremer , C . G . II 156 f . ( 3 ) - عقد الفريد ، ج 3 ، ص 201 ( مشروط بر اينكه اين قول در مورد سال 700 برابر 81 هجرى صدق كند و گرنه براى زمان تأليف كتاب معتبر خواهد بود ) . - براى اطلاعات عمومى رجوع كنيد به : ( 4 ) - رجوع كنيد به فصل « نام‌گذارى » از همين كتاب ؛ - و نيز : Fuck 14 und Goldziher , Kunja I , 267 . ( 5 ) - رجوع كنيد به : Goldziher , Arab . 120 . ( 6 ) - مرجع سابق ، و نيز : Levy Soc . I 84 - 88 . ( 7 ) - دربارهء خط و زبان خوارزميان رجوع كنيد به : Frye , Coinage 17 ff ; Add . Notes 109 f . ( 8 ) - رجوع كنيد به : Sachau , Hor . 480 - 482 . بنا به قول بيرونى - زاخااو ( Sachau ) در اين امر يك نوع اقدام آگاهانه‌اى براى نابود كردن حس استقلال حكومت مستقل خوارزمى مىبيند .