تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٥

زردشتيان « 1 »

زيرا پيغمبر اسلام زردشتيان را به نام « مجوس » « 1 » و آن هم در موردى نامطبوع و همراه با وعيد در قرآن ذكر فرموده « 2 » آنان را جزء اهل كتاب ( كه در صورت ايفاء بعضى از شرايط بايد به موجب اسلام با آنها مدارا شود ) « 3 » به حساب نياورده است ، ولى از طرف ديگر خود وى عملا در عربستان در مقابل زردشتيان « 4 » آن سرزمين ( كه از زمان سيادت ايران بر آن سامان ، در قسمتهاى مختلف آن مرز و بوم زندگى مىكردند ) مدارا و شكيبايى نشان مىداد « 5 » . اين طرز رفتار نيز از طرف لشكريان مهاجم پيروز عرب رعايت مىگشت و حتى كوشش مىشد براى مدارا با اين دين احاديثى دال بر نظير يك چنين رفتارى از طرف پيغمبر ( ص ) ، بياورند « 6 » و واقعا

( 1 ) - نوشتهء ذيل توضيح تازه‌اى دربارهء كلمهء « مجوس » به دست مىدهد : Emile Benveniste : Les mages dans l'ancien Iran , paris 1938 . ( Publ . de la Soc . des etudes iraniennes 15 ) ; و نيز رجوع كنيد به : Hans Heinrich Schaeder in der CLZ 1940 , Sp . 376 - 383 ; Wikander 44 ff . ( 2 ) - سورة الحج ، آيهء 17 ( يا 18 ) : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ . ( 3 ) - Ignaz Goldziher in der E I , I 195 f . ; Tritton 5 - 17 ( قوانينى كه در كتاب اخير ذكر شده است ، به عمر ، خليفهء دوم ، منتسب مىباشد ) . Tritton : Non - Muslim subjects of the Muslim state , im JRAS 1942 , S . 36 - 40 , ( اين نوشته براساس كتب فقهى پايه‌گذارى شده است ) . Tritton , S . v . Nasara in der E I , III 916 - 919 . و نيز رجوع شود به فصل « مسيحيان » از همين كتاب . ( 4 ) - دربارهء تأثيرات محتمل دين زردشت بر روى قرآن رجوع شود به : Osztern 150 ff . ( 5 ) - بلاذرى ( فتوح ) صفحات 71 و 80 به بعد ( يمن ) ، ص 79 ( بحرين ) ؛ - ابن سعد ( فهرست : 104 ) ، ج 1 ، صفحات 2 و 19 و نيز رجوع شود به : Wellhausen , Sk . u . Vorarb . IV 103 , 118 f . ; Erdmann , Feuerh . 44 ; Caet V 5 , 394 - 396 . ( روايت منقول از طريق امام شافعى ( مسند ، چاپ 1306 هجرى ، ص 122 ) مبنى بر اينكه پيغمبر ( ص ) دستور داده كه بايد با زردشتيان مثل اهل كتاب رفتار شود ، درست بر همين روش عملى پيغمبر ( ص ) انطباق دارد . ( 6 ) - مواردى از آن در مقالهء : Buchner , in der E I , III 104 - 108 ؛ - بخصوص رجوع شود به : عوفى ( جوامع الحكايات ) ، ص 220 ، شمارهء 1620 ، موردى است كه على ( ع ) بر زردشتيان جزيه مقرر نموده است ؛ - ابو يوسف ( كتاب الخراج ، فهرست : 285 ) ، صفحات 73 تا 76 ؛ - صاعد ( طبقات الامم ، فهرست : 269 ) ، ص 52 . و نيز رجوع شود به : Wiet 121 f . ; Wensinck , Handbook S . 138 rechts ; Schwarz VII 858 .