تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٢٠

نظرى به منابع

مىنويسد : « با اندك مبالغه‌اى مىتوان نوشته‌هاى عربى را نوعى از كلمات قصار ناميد . كه در زمينهء حكمت عملى به صورت ضرب الامثال عربى و در مورد توصيف صحرا و صحرانشينى به قالب منظوم قصايد درآمده ، و نسبت به پيغمبر اسلام محمد ( ص ) و ساير شخصيتهاى مذهبى عناصر اخبار و نوشته‌هاى وابسته به آنها را تشكيل داده ، در لسان علما ، جملات و عباراتى است كه خشت و گل بناى نوشته‌هاى علمى را مىسازد » « 1 » . كوالسكى پس از آنكه به پيروى از نلدكه « 2 » (

Noldeke

) اين مطالب را اظهار مىكند ، چنين ادامه مىدهد : « يكى از نتايج روح باريك‌بين عربها و دقت نظر ايشان براى مفردات » نيز طرز رفتار علمى آنان در علم حديث و تاريخ‌نويسى است كه « تعداد زيادى از وقايع را با موشكافى مورد ملاحظه قرار داده ، جزءبه‌جزء را با شواهد ذكر مىكنند ، ولى نه كوششى براى تلفيق و تلخيص آنها مشاهده مىشود و نه تلاشى عقلى براى يافتن علل تضادهاى موجود در روايات منقول ، و ايجاد تعادلى بين آنها ؛ بلكه سرانجام با يك جملهء و الله اعلم از آن مىگذرند . - به هر كتابى از هر علمى هم كه بنگريم - تاريخى يا جغرافيايى ، باستان‌شناسى ، علم الانساب ، صرف و نحو يا لغت - دايما به اين مطلب برمىخوريم كه : مضامين آنها به صورت يك مقدار زيادى از تبصره‌هاى منفرد مستقل غير مرتبط به يكديگر ، در قالب جملات كوتاهى عرضه مىگردد كه از آن‌هم گذشته ، غالبا از صاحب خود كتاب نبوده ، بلكه از علماى مختلفى از ازمنه و امكنهء متفاوتى

( 1 ) - Tadeusz Kowalski : Proba charaKteystyki tworczosci arabskiej , in « Na szlakach Islamu . szkice z historji Kultury iudow muzulmanskich » . Krakau 1935 , S . 109 , ( Prace polskiego Towarzystwa dla badan Europy Wschodniej i Bliskiego Wschodu VIII , S . 103 - 121 . مقالهء مذكور دربارهء تعيين مشخصات طرز خلاقيت انديشهء عربى نوشته شده است . ( 2 ) - رجوع شود به : Noldeke : Orientalische Skizzen 16 . توصيف و انتقادات مذكور در متن ، بيشتر متوجه روح و طرز انديشهء اصيل عربى است - نه فكر اسلاميى كه در طول تاريخ بر پايه و مايهء ملل و اقوام ديگر مستحكم گشته است ( م )