تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٧

داعيان محمد بن على در خراسان

محمد بن على از حميمه دعوتگران خويش را روان كرد ميسره را به عراق فرستاد سه دعوتگر و از جمله ابو عكرمهء سراج را به خراسان فرستاد كه دعوت را منتشر كنند ، اينگروه نهانى به كار دعوت عباسيان ميپرداختند اما چنين وامينمودند كه جز تجارت هدفى ندارند . ابو عكرمه هفتاد كس از دعوتگران را برگزيد و از آن جمله دوازده كس را عنوان نقيب داد كه براى دعوت عباسى كوشش آغاز كردند و از خطرات محتمل باك نداشتند . بسال 105 هجرى ميسره دعوتگر عراق بمرد و بكر بن ماهان كه مردى نيرومند بود جانشين او شد .

محمد بن على گفته بود اختلافات مذهبى در دل خراسانيان راه نيافته ، اما نبايد فراموش كرد كه گروهى از مردم خراسان دل با علويان داشتند و كوشش شخصى بنام غالب كه دعوتگر افراطى علويان بود ، مايه نگرانى شد و چون محمد بن على از كار وى خبر يافت بسال 106 هجرى ابو محمد زياد را بخراسان فرستاد و به دو سفارش كرد تا حد ممكن از غالب احتراز كند ، وقتى غالب از آمدن زياد خبر يافت در مرو بنزد او رفت و ميان آنها مناظره‌اى سخت رخ داد ، از آن پس براى جلوگيرى از مخالفت دعوتگران علوى ، دعوتگران بنى عباس كسان را به شخص مورد رضايت از آل محمد ميخواندند ، و اين عنوان شامل خاندان على و خاندان عباس ميشد بعلاوه اين به احتياط نزديكتر بود زيرا نام صاحب دعوت معين نبود كه امويان خونش را بريزند و جز نقيبان و دعوتگران كسى از وى خبر نداشت .

بسال 125 هجرى كه محمد بن على بمرد دعوت عباسى پيشرفت بسيار كرده بود .

بروزگار پسر او و جانشينش ابراهيم ، جنگ ميان بنى اميه و عباسيان درگرفت يعنى نزاع دو گروه بمرحله عمل درآمد و اين رخداد بسال 127 هجرى بود .

وقتى بسال 128 هجرى ابو مسلم در خراسان زمام دعوت عباسيان را بدست گرفت براى ايجاد اختلاف ميان عربان خراسان كوشش بسيار كرد ، نصر بن سيار كس بنزد مروان ابن محمد فرستاد و نيرومندى ابو مسلم و ضعف سپاه خراسان را به دو خبر داد و از وى كمك