تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٠

علل سقوط حزب زبيريان

علل سقوط حزب زبيريان

علل سقوط حزب زبيريان

عبد الله بن زبير حجاز را مركز حكومت خود كرده بود اما در آنوقت عوامل سياسى از حجاز بشام و عراق انتقال يافته بود .

در حجاز طبقه اشراف مىزيستند كه بمنازعات سياسى رغبتى نداشتند و به سبب ثروتى كه بدست آورده بودند به آرامش و فراغت متمايل بودند ، از اينرو دعوت ابن زبير در آن سرزمين چنان كه بايد با موفقيت روبرو نشد و طرفداران جدى پيدا نكرد .

گويا ابن زبير زير نفوذ تمايلات قومى بود و ميخواست سلطه و نفوذ را به سرزمين حجاز بازگرداند و عظمتى را كه اين ناحيه بدوران پيغمبر و ابو بكر و عمر و عثمان داشته بود تجديد كند ، از اينرو وقتى پس از مرگ يزيد ، حصين بن نمير خواست با او بيعت كند به شرط آنكه در شام اقامت گيرد اين شرط را نپذيرفت و نخواست حجاز را ترك كند .

بعلاوه عبد الله بن زبير در نشر دعوت خود سستى ميكرد ، وى در حجاز اقامت داشت و كار دعوت در ولايات را بياران خود چون ضحاك بن قيس و زفر بن حارث و برادرش مصعب سپرده بود اما سزاوار بود كه انتشار دعوت را در مصر و عراق و ولايتهاى ديگر به خويشتن عهده كند .

كوشش شيعه و خوارج و مخالفتشان با ابن زبير در سقوط وى تأثير داشت ، زيرا نيروى او تقسيم شد . گروهى از مردان كارآزموده وى بجنگ خوارج سرگرم شدند و گروهى ديگر بتعقيب مختار برخاستند و بقيه با بنى اميه روبرو شدند ، اگر همه بر ضد بنى اميه به كار ميافتادند بر آنها غلبه مييافتند .

بدتر از همه آنكه ابن زبير ببخل شهره بود ، بگفته مولف عقد الفريد مصعب بن زبير وقتى مختار بن ابى عبيد ثقفى را كشت با گروهى از بزرگان عراق بنزد عبد الله بن زبير رفت و گفت : بزرگان عراق را بنزد تو آورده‌ام تا از اين مال به آنها ببخشى . عبد الله گفت :

بندگان مردم عراق را بنزد من آورده‌اى كه از مال خدا به آنها ببخشم به خدا چنين نمىكنم .