تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢١
گفتار در بيان مجملى از حال خجسته مآل مظهر العجائب و مظهر الغرائب امير المؤمنين على بن ابيطالب عليه سلام الله الواهب
مقام صلى اللّه عليه الى يوم القيام بهدايت طوايف انام مبعوث شد امير المؤمنين على عليه الرضوان من اللّه العلام بروايتى هشت‌ساله بود و بقولى ده‌ساله و بمذهبى يازده‌ساله و جميع اقوال آن درى برج ولايت اول كسى است كه تصديق رسالت آنحضرت كرد و در تقويت امور دين و تمشيت مهام شرع متين لوازم سعى و اهتمام بجاى آورد نظم
كمر بست در خدمت مصطفى * * شد از سالكان طريق وفا *
باوصاف اشراف موصوف شد * * برو سر كونين مكشوف شد *
در اسلام كارش به جائى رسيد * * كه چشم فلك مثل او كس نديد
و در تمامى مواقف كامله و معارك فاضله در ملازمت حضرت رسالت شرايط شجاعت و جهاد و مراسم هدايت و اجتهاد مرعى داشت و باصناف الطاف الهى و انواع اعطاف نامتناهى مفتخر و مباهى گشته رايت ولايت و كرامت در اقطار امصار برافراشت نظم
ز رايش اساس شريعت متين * * دلش مهبط نور علم اليقين *
ضميرش منور بانوار وحى * * كلامش مفسر ز اسرار وحى
و آن جناب در زمان خلافت امير المؤمنين ابو بكر و امير المؤمنين عمر و ذو النورين رضى اللّه عنهم دامن از تكفل امور دنيوى در چيده همگى اوقات فايض البركات را بكسب درجات اخروى صرف نمود و در حين سوانح امور و حوادث ايام و شهور از كمال مكارم اخلاق آن زمره را بسلوك طريق رشد و رشاد دلالت ميفرمود و بعد از قتل عثمان رضى اللّه عنه طوايف اشراف و اعيان از اكابر و مهاجر و انصار و اعاظم هر بلاد و ديار از آن مظهر عجايب آثار و مظهر غرايب اطوار التماس نمودند كه مسند خلافت را بذات بزرگوار مزين سازد و پرتو سعى و اهتمام بر انتظام حال موفور الاختلال عالم و عالميان اندازد و آن جناب جهت ملاحظه ترفيه احوال عباد و بلاد اين ملتمس را بشرف اجابت اقتران داده و بروايتى در روز نوروز مثنوى
قدم بر سرير خلافت نهاد * * در عدل بر روى امت گشاد *
بزرگان اسلام و اهل يقين * * ز اصحاب پيغمبر و تابعين *
طريق اطاعت گرفتند پيش * * نگشتند راضى بتقصير خويش
و امير المؤمنين على را در ايام خلافت با سه طايفه مقاتله اتفاق افتاد ناكثين و قاسطين و مارقين ماكثين عبارت از طلحه و زبير است رضى اللّه عنهما و جماعتى كه بنقض بيعت آن حضرت جسارت نمودند و آن محاربه را مورخان حرب جمل گويند زيرا كه عايشه صديقه رضى اللّه عنها در آن مخالفت با طلحه و زبير موافقت نموده در روز جنگ بر جملى سوار بود و در آن روز نسيم نصرت و ظفر بر پرچم علم امير المؤمنين حيدر وزيد و بسيار كس از مخالفان كشته گرديد اما قاسطين كنايتست از معاويه و جماعتى كه معاونت او مى نمودند و مقاتله امير المؤمنين على و حرب قاسطين در صحراى صفين اتفاق افتاده بعد از كشش و كوشش فراوان مهم بمصالحه انجاميد و قضيه شنيعهء تحكيم واقع گرديد و مارقين خوارج نهروان را گويند كه سردار ايشان عبد اللّه بن وهب الراسبى بود و در آن جنگ نيز صورت فتح امير المؤمنين على را روى نمود و ذو الثدية با اكثر آن ملاعين در كنار رود نهروان بصوب دوزخ روان شد و بعد ازين وقايع بيت
درآمد ز هجرت چو سال چهل * * بماتم نشستند اصحاب دل
زيرا كه در آن سال پرملال در صبح روز جمعه هفدهم