تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠
تأليفات ديگر علاء الدّين مصنّف كتاب
در قصايد خود در مدح اين دو برادر به كار مىبرد ؛ مثلا اين بيت در خطاب به علاء الدّين :
تو كوه جودى و من در ميان ورطهء فقر * مگر به شرطهء اقبالت اوفتم به كران
و اين ابيات در خطاب به همو :
على الخصوص كه سعدى مجال قرب تو يافت * حقيقت است كه ذكرش مع الزّمان ماند
تو نيز غايت امكان او دريغ مدار * كه آن نماند و اين ذكر جاودان ماند
و اين بيت در خطاب به شمس الدّين جوينى :
يقين قلبى انّى انال منك غنى * و لا يزال يقينى من الهوان يقين « 1 »
و نحو ذلك . و همچنين در خطاب به اباقا خان پادشاه مغول بت‌پرست گفتن كه :
و گرنه راعى خلق است زهر مارش باد * كه هرچه مىخورد او جزيهء مسلمانيست
به غايت مستبعد است ؛ و اللّه اعلم بحقيقة الحال .
تأليفات ديگر علاء الدّين مصنّف كتاب
تأليفات ديگر علاء الدّين مصنّف كتاب
علاوه بر كتاب جهانگشاى دو رسالهء ديگر از تأليفات عطا ملك به دست است يكى از آن دو موسوم است به « تسلية الأخوان « 2 » » و يك نسخه از آن در كتابخانهء ملّى پاريس موجود است « 3 » . اين رساله مشتمل است بر ذكر مصائب و محنى كه در حدود سنهء 680 به
( 1 ) - به حذف ياء متكلّم يعنى يقينى از فعل وقاية . ( 2 ) - كاترمر چون اصل اين رساله را نديده بوده است مىگويد ( كنوز مشرقيّه ص 234 ) كه رسالهء تسلية الأخوان به زبان عربى است . و آن سهو است . اين رساله و رسالهء آتيه هر دو به زبان فارسى محلّى به اشعار و امثال عرب است از نمط جهانگشاى . - شفر كلمهء تسلية الأخوان را « تثليت الأخوان » خوانده و ترجمه كرده به La Trinite des freres ( كرستماثى پرسان ج 2 ص 150 از قسمت فرانسوى ) ، و اصل اين رساله را كه در آخر يكى از نسخ جهانگشاى از مستملكات خود او يعنى شفر ( كه اكنون متعلّق است به كتابخانهء ملّى پاريس ) نوشته شده است ملتفت نشده كه همان تسلية الأخوان است و آن را يكى از تأليفات شمس الدّين جوينى دانسته و نام آن را تبصرهء خازن فرض كرده ( كرستماثى پرسان ج 2 ص 153 - 154 از قسمت فرانسوى ) و مىگويد اين رساله‌ايست كه شمس الدّين جوينى در سنهء 680 در شرح حال خود نوشته و آن را به اولجاى خاتون [ زوجهء اباقا خان ] تقديم نموده تا به توسّط او به اباقا خان عرضه داده شود . و تمام اينها سهو و تخليط است از شفر . ( 3 ) - اين نسخه چنان كه سابق گفتيم ( ص 38 ) در آخر نسخهء ج از نسخ جهانگشاى ( Suppl . pers . 1556 , ff . 220 b - 231 a موجود است و دليل بر اينكه اين رساله همان رسالهء تسلية الأخوان است اوّلا آنست كه