تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٤

توضيحات و حواشى

و مالك نفس خود باشيد و بردبارى نمائيد

( 10 ) - دروقت : بىدرنگ

( 11 ) - آفتاب زرد را : تا هنگام غروب ، را حرف اضافه براى انتهاى غايت و ظرفيت

( 12 ) - نماز خفتن بگزارده : در حالى كه نماز عشا گزارده بودند ، جملهء حاليه

( 13 ) - قهندز : معرب كهن‌دژ - قهندز يعنى قلعه كهنه و مقصود ارگ شهرست ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 14 ) - موقوف : بازداشته ، اسم مفعول

( 15 ) - سنهء . . . : سال 422

( 16 ) - ديگر روز فروگرفتن :

روز پس از بازداشت

ص 276

( 1 ) - مستوفى : محاسب دخل و خرج ، اسم فاعل از استيفاء

( 2 ) - كدخدا : پيشكار

( 3 ) - نعمت :

مراد خواسته و مال

( 4 ) - نسخت : سياهه و صورت

( 5 ) - خياره : بكسر اول گزيده ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 35 شمارهء ( 22 )

( 6 ) - وثاق : بضم اول حجره و اطاق

( 7 ) - خيلتاش : نگاه كنيد به صفحهء 5 شمارهء ( 3 )

( 8 ) - كه : آنگاه كه ، حرف ربط

( 9 ) - ترسان گشته : سخت هراسان ، صفت مركب حال براى غازى

( 10 ) - صاحب بريدان : رؤساى بريد يا چاپار ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 66 شمارهء ( 21 )

( 11 ) - طلب : درخواست

( 12 ) - معنى جمله :

بدين اسباب و موجباتى كه پيش آمد

( 13 ) - حال وى : يعنى سپاه‌سالار غازى ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض ) ، باصطلاح نقل قول غير مستقيم يا التفات از حاضر ( تو ) به غايب ( او )

( 14 ) - القا كنند : بكسر اول و سكون دوم تلقين سوء كنند - معنى جمله : مقصود آنكه اعمال اريارق چنان مىنمود كه گوئى بتلقين دشمنان دولت غزنوى مىباشد

( 15 ) - معنى جمله :

او را بازداشت نكردن و آزاد رها ساختن

ص 277

( 1 ) - اين ترك : به صورت معرفه مراد سپهسالار غازى

( 2 ) - گربز : بضم اول و سكون دوم و ضم سوم مكار و زيرك

( 3 ) - داهى : زيرك و هوشيار ، اسم فاعل از دهاء بفتح اول

( 4 ) - معنى جمله : به مغز او فرونرود و در سرش جاى نگيرد و در دلش اثر نكند

( 5 ) - جز : ظاهرا مصحف « چو » يا « چون » است

( 6 ) - سخن شنو : حرف‌پذير و دهن‌بين

( 7 ) - برافتاد : بر خواهد افتاد ، مستقبل محقق الوقوع بصيغهء ماضى

( 8 ) - گرگ پير : به استعاره مراد خواجه احمد حسن

( 9 ) - ذكر القبض . . . : ياد كرد فروگرفتن سپاه‌سالار آسيغتگين غازى و چگونه آن كار جريان يافت تا روانه شد به دژ گرديز و در آنجا وفات يافت ، بخشايش خدا بر وى باد

( 10 ) - محال : بضم اول باطل

( 11 ) - گذشته‌اند : رفته‌اند يا مرده و درگذشته‌اند

( 12 ) - خصومت : داورى

( 13 ) - براستاى وى : دربارهء وى يا در حق او

( 14 ) - تاش : مراد سپاه‌سالار تاش فراش ، نگاه كنيد به صفحهء 282 چاپ اول تاريخ بيهقى تصحيح دكتر فياض

( 15 ) - قضاى غالب : مراد قضاى مبرم يا سرنوشت ناگزير است كه چيرگى دارد

( 16 ) -