تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٤

توضيحات و حواشى

اجازه

( 16 ) - بحاصل شود : همانا بدست آيد ، « به » پيشوند فعلى براى تأكيدست

( 17 ) - جزم : بفتح اول و سكون دوم استوار و قاطع

( 18 ) - استطلاع : طلب آگاهى كردن ، مصدر باب استفعال

( 19 ) - تذكره : بفتح اول و سكون دوم و كسر سوم ، يعنى صورت و سياهه از هداياى فرستاده شده ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 20 ) - مهادات : به يكديگر هديه ( تحفه و ارمغان ) دادن ، مصدر باب مفاعله

ص 259

( 1 ) - بازگردانيده شود : بجاى بازگردانيده شوند ، آوردن فعل مجهول بصيغهء مفرد با مسند اليه جمع ( نايب فاعل )

( 2 ) - محروس : نگاهبانى كرده ، اسم مفعول از حراست

( 3 ) - مضموم : پيوسته و فراهم آورده ، اسم مفعول از ضم

( 4 ) - التماس : جستن چيزى ، مصدر باب افتعال

( 5 ) - باذن . . . : به دستورى و اجازت خدا كه توانا و بزرگ است

( 6 ) - مشافهه الاولى : مشافهه نخستين

( 7 ) - يا اخى . . . : اى برادر و مورد اعتماد من ، ابو القاسم ابراهيم عبد اللّه حصيرى ، خداوند زندگانيت را دراز گرداناد

( 8 ) - توقير : بزرگداشت ، مصدر باب تفعيل

( 9 ) - تذكره : نگاه كنيد به صفحهء 258 شمارهء ( 19 )

( 10 ) - تودد : دوست داشتن ، مصدر باب تفعل از مجرد و داد

( 11 ) - تعهد را : براى تعهد ، تعهد بمعنى تازه كردن پيمان و عهد مصدر باب تفعل

( 12 ) - سبكى : مختصر بودن و اندك بودن ، اسم مصدر

( 13 ) - ملاطفات : جمع ملاطفه مصدر باب مفاعله بمعنى نيكوئى و نرمى نمودن باهم

( 14 ) - صاحب دولت : مراد پادشاه بختيار است

( 15 ) - كاسد : ناروان ، اسم فاعل از كساد

( 16 ) - وصلت :

در سياق فارسى بفتح اول و سكون دوم پيوستگى

( 17 ) - آميختگى : آميزش

( 18 ) - مضرب :

سخن چين ، اسم فاعل از تضريب ، مصدر باب تفعيل

( 19 ) - يكدستى : اتحاد و همدلى

( 20 ) - دندانهاشان كند شود : به كنايه يعنى قطع طمع كنند

( 21 ) - مساعدت و موافقت هر دو جانب : مفعول صريح فعل بدانند بحذف « را »

( 22 ) - غزو : بفتح اول و سكون دوم جنگ با كفار

( 23 ) - تازه گردانيم : تجديد كنيم

ص 260

( 1 ) - درخواهى : درخواست كنى

( 2 ) - حشم : خدمتكاران خاص و لشكر و چاكران

( 3 ) - آن جانب كريم : آن دودمان نژاده و شريف

( 4 ) - ادام . . . : خداوند پيوسته آنان را نيرو بخشاد و توانائى دهاد

( 5 ) - زيادت و نقصان : افزونى و كاستى

( 6 ) - صلاح : بفتح اول مصلحت و خير و نيكى

( 7 ) - بعيب نداشته‌اند : همانا عيب نشمرده و بد ندانسته‌اند

( 8 ) - الحاح : درخواستن و ابرام و اصرار ، مصدر باب افعال

( 9 ) - مناظره : با هم سؤال و جواب و بحث كردن ، مصدر باب مفاعله

( 10 ) - محابا : بضم اول فروگذاشت مخفف محاباة ؛ بىمحابا : بىپروا و بىملاحظه ، قيد روش و وصف

( 11 ) - معنى جمله : داورى بر وفق ديدار و