تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٥

توضيحات و حواشى

ميمون مردى بسيار مال از كدخدايان غزنين بود ( حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 3 ) - افزون صد فتوى : بيش از صد رأى شرعى

( 4 ) - قضا : بفتح اول داورى مخفف قضاء

( 5 ) - معنى عبارت : بخواست خدا و دستورى او

( 6 ) - قاضى قضاة : داور داوران

( 7 ) - امام ابو حنيفه :

امام اعظم ، نعمان بن ثابت ، از امامان چهارگانه اهل سنت و پيشوايان اهل رأس و قياس و اجتهاد ( 80 - 150 )

( 8 ) - امام مطلق : پيشواى مسلم و بىمعارض و بىچون‌وچرا

( 9 ) - اهل اختيار : مراد همان اهل رأى و قياس و اجتهاد است

( 10 ) - بىمنازع : بىمعارض و بىمخالف - منازع اسم فاعل منازعه

( 11 ) - مختصر صاعدى : نام كتاب قاضى ابو العلاء صاعد

( 12 ) - كرده است : تأليف و تصنيف كرده است

( 13 ) - ملاء سلطان مسعود و محمد : ملاى ( - آموزگار ) سلطان مسعود و محمد ؛ ملا : بضم اول و تشديد دوم مأخوذ از مولاى تازى ، لقب استاد و معلم . . . صاحب تاج العروس گمان مىكند اين كلمه را ايرانيان از مولى ساخته‌اند ( لغت‌نامهء دهخدا )

( 14 ) - ابنا السلطان : دو پسر سلطان ، نون تثنيه ( ابنان ) طبق قواعد عربى در حال اضافه حذف شده است

( 15 ) - بو يوسف : ابو يوسف قاضىالقضات هارون الرشيد

( 16 ) - زفر : بضم اول و فتح دوم ، نام يكى از اصحاب ابو حنيفه

( 17 ) - ابو الهيثم : بفتح هاء و سكون ياء و فتح ثاء خوانده شود ، نگاه كنيد به لغت‌نامهء دهخدا

( 18 ) - خال والده :

دائى مادر

( 19 ) - تكليف كرد : فرمان داد و درخواست

( 20 ) - سنهء . . . : سال 385

( 21 ) - در بستيان : دروازهء اهل بست ، نظير آن در تازيان منسوب بمأمون خليفه ، نگاه كنيد به لغت‌نامهء دهخدا

( 22 ) - درس كردى : تدريس مىكرد

( 23 ) - معنى جملهء دعائى : خدايش زنده و باقى بگذارد

( 24 ) - بر جاى : زنده و باقى ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 45 شمارهء ( 7 )

( 25 ) - ساحل الحياة : كرانهء درياى زندگى

( 26 ) - افگار : بفتح اول و سكون در اينجا بمعنى زمين‌گير

( 27 ) - زكى : بفتح اول و كسر دوم و تشديد سوم پاك‌دامن

( 28 ) - محمود : عطف بيان يا بدل برادرش

( 29 ) - معنى جمله : سوك وى را بر پاى دار

( 30 ) - من : مراد سلطان محمود است

( 31 ) - معنى جمله : ولى درباره اين كار ( برگزارى ماتم ) حرفهائى خواهند زد و تواند بود كه بر من خرده گيرند ( چه رسم نبوده است كه پادشاه به خودى در مجلس سوك يكى از رعاياى خويش حضور يابد )

ص 246

( 1 ) - ساخت زر : زين و برگ زرين اسب ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 52 شمارهء ( 19 )

( 2 ) - تشريف : بزرگداشت و بزرگ گردانيدن ، مجازا به علاقهء سببيت ( تسميه سبب باسم مسبب ) بمعنى خلعت . حافظ فرمايد :

هرچه هست از قامت ناساز بىاندام ماست * ورنه تشريف تو بالاى كس كوتاه نيست

( 3 ) - معنى جمله : در دادن خلعتها دقت و سخت‌گيرى مىكرده‌اند

( 4 ) - درازى : طول يا اطاله