تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٩

توضيحات و حواشى

بشدم : خشمگين و متغير شدم

( 17 ) - ايادى بسيار : بفتح اول حقوق نعمت بسيار ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 25 شمارهء ( 24 )

( 18 ) - چاشتگاه فراخ : نزديك ظهر

( 19 ) - بو عبد اللّه پارسى :

صاحب بريد بلخ در دورهء اول وزارت خواجه احمد

( 20 ) - برملا : آشكارا ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 7 شمارهء ( 4 )

( 21 ) - عقابين : تثنيهء عقاب ، در اينجا مجازا بمعنى تازيانه

( 22 ) - مسارعت : شتافتن ، مصدر باب مفاعله

( 23 ) - نبايد كه : مبادا

( 24 ) - مسامحت : بر كسى آسان گرفتن و گذشت كردن ، مصدر باب مفاعله از مجرد سماحت بمعنى بخشيدن

( 25 ) - به ارزانى دارد : همانا ببخشد ، امر غايب مجازا مفيد درخواست

( 26 ) - خط : نوشته

( 27 ) - بيرون آمد : صادر شد

( 28 ) - حرس : به دو فتحه بمعنى پاسبانان شاهى است و جايگاه آنها را ( كشيك‌خانه ) نيز حرس ناميده‌اند چنان كه در متن ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

ص 213

( 1 ) - سنكوى : بفتح اول وكيل در بو نصر

( 2 ) - وكيل در : گماشته و پيشكار ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 196 شمارهء ( 6 )

( 3 ) - آبى بر آتش زدم : آتش خشم او را به آب گفتار نرم فرونشاندم -

( 4 ) - حبس : بفتح اول و سكون دوم بند و زندان

( 5 ) - بازگرفت : نگهداشت و به كنايه يعنى مهمان كرد

( 6 ) - خام بودى : كارى ناپخته و نسنجيده مىبود

( 7 ) - ناخويشتن‌شناسى : تجاوز از حد خويشتن

( 8 ) - نهاده نيايد : حمل كرده نشود و نسبت داده نيايد

( 9 ) - فرودآمده : منزل كرده و مانده بود ، جملهء حاليه بحذف « بود »

( 10 ) - و : حرف ربط ، واو حاليه - معنى جمله : در حالى كه خنياگران مىنواختند

( 11 ) - بخواند : امير مطالعه كند

( 12 ) - پيش شدم : بحضور رفتم

( 13 ) - بنمودم : نشان دادم

( 14 ) - نيكو رفته است : كارى سزاوار به انجام رسيده است

( 15 ) - احماد : ستايش كردن ، مصدر باب افعال از مجرد حمد

( 16 ) - نيك آوردى : خوب كردى ، بجا كردى

( 17 ) - خدمت : كار و شغل

( 18 ) - شبگير :

سحرگاه پيش از صبح

( 19 ) - بليغ : بفتح اول و كسر دوم سخت و تمام و رسا

( 20 ) - قوم :

مراد گروه مخالفان است

( 21 ) - فروخورد : به كنايه يعنى از ميان مىبرد

( 22 ) - راعى :

نگاهدارندهء رعيت و پاس‌دارندهء مردم

( 23 ) - راست نيامدى : درست نبود و سازگار نمىآمد

( 24 ) - فراكردن : منصوب كردن و گماشتن مصدر پيشوندى

ص 214

( 1 ) - مذلت : بفتح اول و دوم خوارى

( 2 ) - خليفت : خليفهء شهر يا شهربان ، نگاه كنيد به صفحهء 214 شمارهء ( 2 )

( 3 ) - بدين هولى : چنين هولناك

( 4 ) - مرا : يعنى بو نصر را

( 5 ) - بر ما : نزد ما

( 6 ) - به تماشا آمدى : بگشت و تفرج بيائى

( 7 ) - پيشخدمت : پيشكار و در حضور سلطان

( 8 ) - دبير نوبتى : يعنى دبير نوبتى براى ملازمت ركاب ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض ) ، موصوف و صفت

( 9 ) - شكرستان : مجازا بمعنى سخت خوش‌خنده و خوش‌محضر و خوش‌سخن ، در