تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٢

توضيحات و حواشى

نتواند بود

( 5 ) - سطوت : بفتح اول و سكون دوم و فتح سوم سخت‌گيرى و حمله

( 6 ) - خشك بماندم : به كنايه سخت متحير و مبهوت شدم

( 7 ) - بموقع نيفتد : مناسب نباشد و باصطلاح جا نيفتد

( 8 ) - دستورى : رخصت و اجازه و پروانه

( 9 ) - نالانى : بيمارى - ضعف نالانى : سستى و ناتوانى بسبب بيمارى ، چنان كه پيداست نيازى به افزودن [ و ] نيست

( 10 ) - خواهند كه به انتقامى بتوانند رسيد : قصد دارند كه اگر امكان بيابند از او كيفر كشند ، مسند مركب

( 11 ) - مقررست : آشكار و ثابت است

( 12 ) - تثبت : برقرار ماندن و تأنى در امرى و شتاب نكردن ، مصدر باب تفعل

( 13 ) - توقيع : بفتح اول و سكون دوم امضا و نوشتهء مختصر شاه ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 7 شمارهء ( 6 )

( 14 ) - آراسته گشته : مزين ، صفت عهد

( 15 ) - مكاشفت : با كسى آشكارا جنگ كردن و دشمنى نمودن ، مصدر باب مفاعله

( 16 ) - زرق : بفتح اول و سكون دوم ريا و تزوير و بند و حيله و فريب

( 17 ) - افتعال :

دروغ بربافتن ، مصدر باب افتعال

( 18 ) - برفته است : كار برفته يا عمل مؤثر واقع شده است

( 19 ) - گربز : بضم اول و سكون دوم و ضم سوم زيرك و محيل

ص 187

( 1 ) - مشرف : مفتش ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 173 شمارهء ( 6 )

( 2 ) - طلايع : بفتح اول جمع طليعه بمعنى طلايهء لشكر يا جمعى از لشكر كه دورادور براى پاس بگردند ، يزك و پيشرو لشكر

( 3 ) - اين كس : يعنى حامل اين نامه را ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 4 ) - مصر : ثبات و دوام‌ورزنده ، اسم فاعل از اصرار مصدر باب افعال

( 5 ) - بر : حرف اضافه بمعنى بزيان

( 6 ) - حجت نكند : دليل نسازد و اتخاذ سند نكند

( 7 ) - بما دست زد : بما متوسل شد

( 8 ) - درخواهد : درخواست كند

( 9 ) - باززنيم : پس زنيم و دور سازيم و كنار گذاريم

( 10 ) - بازنبنديم : منسوب و وابسته نسازيم

( 11 ) - معنى جمله : چگونه وى ( منوچهر ) را بر عهد نابستن شرمسار كنم ( از روى مجامله اين سخن را گفته است )

( 12 ) - تشبيب : در اينجا بمعنى مقدمه و آغاز ، مصدر باب تفعيل و بمعنى غزل گفتن و اظهار عشق كردن نيز آمده است

( 13 ) - نسخة العهد : رونوشت يا سواد پيمان‌نامه

( 14 ) - به زينهار ايزد : سوگند به پيمان و عهد خداوند

( 15 ) - خراج‌گزار : بفتح اول باج‌پرداز

( 16 ) - اطال . . . : خداوند زندگانى او را دراز گرداناد

( 17 ) - او را : يعنى محمود را ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 18 ) - معونت :

بفتح اول يارى و عون

( 19 ) - مظاهرت : يارمندى كردن و پشتيبانى ، مصدر باب مفاعله از مجرد ظهارة بفتح اول قوى پشت گرديدن

( 20 ) - نيابت نيكو نگاه دارم : حفظ الغيب كنم . نيز نگاه كنيد به صفحهء 72 شمارهء ( 2 )

( 21 ) - پدر : مراد سلطان محمود از لحاظ دستورى عطف بيان خداوند

( 22 ) - نبوت : بفتح اول و سكون دوم و فتح سوم دورى و جدائى ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )