تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٥

توضيحات و حواشى

جمله : در حالى كه برف سخت مىباريد ، جملهء حاليه بحذف فعل « بود »

( 9 ) - ميان دو نماز :

ميان نماز ظهر و عصر ( نماز پيشين و پسين )

( 10 ) - موزه : كفش و چكمه ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 49 شمارهء ( 9 ) - معنى جمله : پاى بىجوراب در كفش مىكرد

( 11 ) - مردم :

آدمى و انسان

( 12 ) - تاختن اسفزار : شايد « تا چمن اسفزار » بوده است - اسفزار : شهرى نزديك هرات ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 46 شمارهء ( 3 ) ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 13 ) - ادرسكن : بر وزن مردافكن شهرى است در شرقى اسفزار

( 14 ) - شيرنر : اين كلمه « شيرنر » معلوم نشد ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 15 ) - حاشيه : خدم و حشم

( 16 ) - مكابره : با كسى نبرد كردن به بزرگى ، مصدر باب مفاعله

( 17 ) - كيكانان : يعنى ولايت كيكان . . . ولايتى است در سند بجانب خراسان ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 18 ) - تب چهارم : يك قسم تب نوبه ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 19 ) - خشت : بكسر اول و سكون دوم نيزهء كوچك يا زوبين

( 20 ) - سطبر : ستبر بمعنى گنده و باضخامت

( 21 ) - كارى : كارگر و مؤثر

( 22 ) - بگزاردى : مصحف بگذاردى بمعنى مىگذراند و عبور مىداد ، فردوسى فرمايد :

بگيرم سر تخت افراسياب * سر نيزه بگذارم از آفتاب

( نقل از لغت‌نامهء دهخدا )

ص 177

( 1 ) - ناچخ : بفتح سوم تبرزين و نيزهء كوتاه

( 2 ) - دردزديد : كنار كشيد

( 3 ) - بگزارد :

بگذارد و عبور داد يا گذراند

( 4 ) - زخم : ضربت

( 5 ) - از آن ضعيفى : بسبب ضعف از آسيب تب چهارم كه پيش ازين گفته آمده است

( 6 ) - به نيزه درآمد : به نيزه حمله آورد

( 7 ) - بادل : دلير ، صفت پادشاه

( 8 ) - جگردار : بىباك و پرطاقت

( 9 ) - فرودافشرد : محكم گرفت و بر زمين زد

( 10 ) - شمشيردار : مأمور حمل و نگاهدارى شمشير

( 11 ) - جاندار :

سلاح‌دار ، مركب از جان بمعنى سلاح و دار بمعنى دارنده ، نگاهبان جان پادشاه

( 12 ) - تمام شد : به كنايه يعنى مرد و كارش تمام شد

( 13 ) - بهرام گور : مضاف و مضاف اليه ، اضافه مفيد انتساب ، مقصود بهرام پنجم پادشاه ساسانى ( 421 - 438 ميلادى ) كه براى غلبه بر رقيب خود خسرو تاج شاهى را كه در ميان دو شير گذاشته بودند با كشتن شيران برگرفت و بر سر نهاد

( 14 ) - كلان : بفتح اول تناور و بزرگ اندام

( 15 ) - جست : بفتح اول و سكون دوم جهش و پرش

( 16 ) - قفا : بفتح اول پس سر و گردن

( 17 ) - مىطپيد : مىتپيد ، بىقرارى و اضطراب مىنمود

( 18 ) - قلم كرد : قطع كرد - قلم بفتح اول و دوم در عربى بمعنى قطع آمده است

( 19 ) - سير : بفتح اول و سكون دوم گردش و تفرج

ص 178