تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٠

توضيحات و حواشى

و امير است چنان كه در سپهبد و باريد ( نقل از حواشى صفحهء 977 تاريخ بيهقى تصحيح مرحوم دكتر فياض چاپ سال 1350 )

( 5 ) - وى : بفتح اول بايد نام جايى باشد نه ضمير به نظر من « وى » محرف « ورنى » است كه بقول طبقات ناصرى يكى از پنج كوه مهم غور بوده است ( نقل باختصار از صفحهء 978 تاريخ بيهقى تصحيح مرحوم دكتر فياض چاپ سال 1350 )

( 6 ) - دانشمند : فقيه

( 7 ) - رسولى : رسالت و پيام بردن ، اسم مصدر

( 8 ) - ترجمانى : بفتح اول و سكون دوم و ضم سوم مترجمى و سخن‌گزارى مركب از ترجمان + ى مصدرى

( 9 ) - بر اثر ايشان : بر پى آنان

( 10 ) - بگزاردند : بيان كردند و رسانيدند

( 11 ) - اشتلم : بضم اول و سكون دوم و ضم سوم و چهارم تندى و بانگ و فرياد و تعدى و غلبه و زور

( 12 ) - بزرگ غلط : خطا و اشتباه بزرگ ، صفت و موصوف ، تقديم صفت براى تأكيد در وصف

( 13 ) - حربه : بفتح اول و سكون دوم نيزهء كوتاه و خنجر

( 14 ) - تنگ رسيد :

تنگ رسيدن بمعنى نزديك شدن است ، چنان كه منوچهرى مىگويد :

رسيدم من فراز كاروان تنگ * چو كشتى كو رسد نزديك ساحل

( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 15 ) - معنى جمله : به لشكر سازوبرگ جنگ دادند تا آمادهء نبرد باشند

( 16 ) - غريو : بكسر اول شور و غوغا و فرياد

( 17 ) - فلاخن : بفتح اول و چهارم افزار پرتاب كردن سنگ ، شايد در اينجا مراد منجنيق كوچك باشد

( 18 ) - هنر آن بود : حسن كار آن بود

( 19 ) - خاك‌آميز : آميخته با خاك يا خاكى

( 20 ) - شدن : صعود و بالا رفتن

( 21 ) - گرم : بشتاب و با تعجيل ، قيد روش

( 22 ) - نيرو كردند : زور آوردند و كوشيدند

( 23 ) - كار تنگ درآمد : عرصهء پيكار تنگ شد و كار دشوار گشت

ص 170

( 1 ) - علامت : بفتح اول علم و رايت

( 2 ) - دريازديد : دست دراز كرد يا دست فرابرد و خود را به سويى كشيد

( 3 ) - عمود : بفتح اول گرز

( 4 ) - ستان : بكسر اول بر پشت خفته

( 5 ) - از اسب بگردانيدند : از اسب پياده كردند و به زير آوردند

( 6 ) - آويزان آويزان : جنگ و گريزكنان ، قيد حالت يا حال

( 7 ) - هزيمتى : شكست‌يافته و گريخته ، صفت نسبى از هزيمت جانشين موصوف

( 8 ) - حصار گرفتند : بكسر اول در حصار و يا قلعه نشستن و متحصن شدن

( 9 ) - مىرسيدند : دسترسى داشتند - حصين : بفتح اول و كسر دوم استوار

( 10 ) - بداشت : دوام يافت و زمان گرفت

( 11 ) - شهادت يافت : شهادت يافتند ، حذف ضمير متصل « ند » به قرينه اثبات آن فعل در جمله معطوف عليه ( كشته شدند ) ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 24 شماره ( 4 ) ، همچنين است حال در ساير ضماير فاعلى ، انورى فرمايد :

آخر الامر چو كشتى به‌سلامت بگذشت * جستم از كشتى و آمد بلب كشتىگاه