تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٥

توضيحات و حواشى

توضيحات و حواشى ص 149

( 1 ) - رحمة . . . : بخشايش خدا بر آن دو باد

( 2 ) - مسبوق : پيشى گرفته ، اسم مفعول از سبق - سابق : پيشىگيرنده - معنى چند جمله : اگر چه بابهاى ديگر اين كتاب پيش از اين فصل آمده ولى تاريخ پادشاهى مسعود بر همه ابواب برتبه و شأن تقدم دارد

( 3 ) - ملك : بضم اول پادشاهى

( 4 ) - معنى دو جمله : پادشاهى غزنوى از آن درخت نورسته پديد آمد و چون شاه شهيد مسعود بر او رنگ فرمانروائى و جايگاه پدر تكيه زد ، بكمال رسيد

( 5 ) - افاضل : بفتح اول جمع افضل بمعنى سرآمد و برتر و افزونتر يا فاضل‌تر

( 6 ) - البتگين :

نخستين كس از اين امرا كه در حقيقت مؤسس سلسلهء غزنوى محسوب مىشود ابو اسحاق البتگين است . . . و در 349 بمقام سپهسالارى سامانيان و حكومت خراسان ارتقاء يافت . . .

تا آنكه در بيستم شعبان سال 366 جانشينى البتگين نصيب داماد او سبكتگين شد سبكتگين هم مانند البتگين از غلامان ترك‌نژاد است . . . ( نقل از صفحهء 252 - 253 تاريخ ايران تأليف حسن پيرنيا ، عباس اقبال ) - معنى جمله : سبكتگين غلام زرخريد البتگين بود و در سراى او خدمت مىكرد

( 7 ) - سپاه‌سالار سامانيان : از لحاظ دستورى عطف بيان يا بدل البتگين

( 8 ) - درشت : بزرگ

( 9 ) - امارت : بكسر اول اميرى و فرمانروائى

( 10 ) - بر ايشان بود :

بر عهده و ذمهء آنان بود

( 11 ) - معنى جمله : همپايه و رتبه آنان در فضل نباشم

( 12 ) - مجتازان :

بضم اول و سكون دوم جمع مجتاز بمعنى گذرنده ، اسم فاعل از اجتياز مصدر باب افتعال ، در اينجا منظور رهگذر كوى دانش نه از مقيمان

( 13 ) - انار . . . : ايزد حجت و بيان وى را روشن كناد ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 3 شمارهء ( 26 )

( 14 ) - تفرد : فرد و يگانه شدن ، مصدر باب تفعل

( 15 ) - ادوات : بفتح اول و ثانى جمع ادات بمعنى اسباب و سازوكار و امور و شئون

( 16 ) - تاريخ پايه : شالده يا بنياد تاريخ ، اسم مركب

( 17 ) - حضرت صمديت : درگاه بىنيازى ( خداوند ) - صمد : بفتح اول و دوم بىنياز از هر چيزى

( 18 ) - و اللّه . . . : و خداوند