تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٩

توضيحات و حواشى

بفتح اول بخششها و دهشهاى ايزدى ، جمع موهبت

( 16 ) - بمشيئته . . . : بخواست خدا و دستورى ( اذن ) او كه توانا و بزرگست

( 17 ) - نسخت : نسخه يعنى مكتوب و نامه

( 18 ) - ركابدار : قاصد ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 11 شمارهء ( 23 )

( 19 ) - معنى جمله : دو سال پس ازين درگذشت

( 20 ) - فقيه : بفتح اول دانشمند دين

( 21 ) - نيم رسول : فرستاده‌گونه يا به منزلهء سفير

( 22 ) - بادغيس : و بتلفظ قديم باذغيس ، ولايتى بوده است از اعمال هرات و امروز نيز به همين نام معروف است - ياقوت آن را بفتح ذال ضبط كرده و مىگويد : قيل اصلها بالفارسية باذخيز ، معناه قيام الريح أو هبوب الريح لكثرة الرياح بها ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 23 ) - گنج روستا : براى توضيح نگاه كنيد به صفحهء 40 شمارهء ( 8 )

ص 70

( 1 ) - فراافكند : به ميان آورد و طرح كرد

( 2 ) - نمود : اظهار كرد و نشان داد

( 3 ) - نبايد كه خللى افتد : مبادا رخنه و تباهى در كار افتد

( 4 ) - سكون گرفت : آرامش خاطر يافت

( 5 ) - معنى جمله : بر آن برانگيخته و واداشته بودند

( 6 ) - معنى جمله : اندكى ازين گفتگوى محرمانه را فاش كرده بود

( 7 ) - تبع : بفتح اول و دوم پيروان جمع تابع

( 8 ) - بر وى دل‌گران بايد كرد : با وى عتاب كنند و رنجيدگى خاطرنشان دهند

( 9 ) - ثغر تركان :

بفتح اول و سكون دوم مرز و سرحد تركان

( 10 ) - معنى جمله : ظاهرا مقصود اين است كه حفظ خوارزم بوجود آلتونتاش بازبسته است يا بستگى دارد ؛ مىتوان « در وى » را به حالت اضافه خواند كه در اين صورت مرجع ضمير « وى » خوارزم مىشود و معنى جمله شايد چنين باشد : خوارزم از نظر موانع طبيعى كه در مرزهاى خود دارد سرزمينى محفوظ و مصون است و راه تسخير آن مسدود

( 11 ) - سخن محال : حرف باطل و خطا

( 12 ) - راست بايد كرد : بايد آماده و فراهم كرد

( 13 ) - معنى جمله : ممكن است كه در كار آن سرزمين تباهى افتد و فسادى زايد

( 14 ) - پارياب : از شهرهاى مشهور خراسان و از اعمال گوزگانان است از آنجا تا بلخ شش منزل است ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 15 ) - اندخود :

اندخوذ بنا بضبط ياقوت بفتح اول و سكون دوم و فتح دال و ضم خاء شهرى است ميان بلخ و مرو بر كنار بيابان ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 16 ) - لشكرى : سپاهيگرى و خدمت در لشكر

( 17 ) - تربت سلطان ماضى : گور امير درگذشته مراد سلطان محمود است

( 18 ) - سخت فاخر : بسيار گرانمايه

ص 71

( 1 ) - كرامت بسيار : بزرگداشت بسيار

( 2 ) - حق گزاردند : احترامى شايسته بوى گزاردند

( 3 ) - پوشيده : پنهانى ، قيد روش و وصف

( 4 ) - استطلاع : طلب آگاهى كردن ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 26 شمارهء ( 9 )

( 5 ) - معنى جمله : بنياد كار ما را نادرست و ناراست مىبينم