تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١١٢

توضيحات و حواشى

پدر مهربان از آن دورى * گرچه رنجيد داد دستورى

( نقل باختصار از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 25 ) - وكلا : بضم اول و فتح دوم مخفف وكلاء جمع وكيل بمعنى مباشر و كارگذار

( 26 ) - هر كرا بازمىخواندند : هر كه داراى اسم و رسم و شهرتى بود

( 27 ) - بگرفتند :

بازداشت مىكردند

ص 34

( 1 ) - نظرى نيكو : عنايت و توجهى نيك

( 2 ) - ركاب عالى : مجازا موكب والاى پادشاه

( 3 ) - شاهنشاهيان : وابستگان به شاهنشاه ، شاهنشاه لقب پادشاهان آل بويه از عضد الدولة ببعد ( فرهنگ معين ) - خليفه او را ( عضد الدولة ) بلقب ملك كه آن را به فارسى در آن ايام شهنشاه مىگفتند ملقب ساخته ( نقل از تاريخ ايران تأليف حسن پيرنيا و عباس اقبال )

( 4 ) - - دل‌انگيز : شورش برانگيز و دلاور و جسور و داوطلب ؛ مرحوم دكتر فياض در حواشى صفحهء 556 تاريخ بيهقى چاپ سال 1350 نوشته‌اند « گويا بمعنى مزدور و ولگرد و بىصاحب باشد »

( 5 ) - حسن سليمان : شحنهء مسعود در رى

( 6 ) - بالا : مكان مرتفع

( 7 ) - ساخته :

آراسته بساز و برگ و مجهز ، قيد حالت ، يا حال

( 8 ) - بر اثر وى : بدنبال وى

( 9 ) - نواحى نزديك‌تر : بخشها و كرانه‌هاى نزديكتر به شهر ، فعل ربطى « بودند » بقرينهء حالى از آخر جمله حذف شده است

( 10 ) - مردم او را : گماشتگان و لشكريان وى را

( 11 ) - زوبين آب‌داده : نيزه كوچك بزهر آب داده

( 12 ) - معنى جمله : به او ( فرستاده ) انعامى دادند

( 13 ) - غوغا : بفتح اول مخفف غوغاء بمعنى شرانگيزان و هنگامه‌جويان و اوباش و اراذل ، گاه بمعنى شور و هياهو و مشغله و ستيزه و فرياد و ازدحام

( 14 ) - مغرور آل بويه : فريفتهء بويهى كه از او بنام يكى از شاهنشاهيان نام برد

( 15 ) - خطر : وقع و قدر و اهميت

( 16 ) - اوباش : بفتح اول و سكون دوم ناكسان و ناپروايان جمع وبش بفتح اول و سكون دوم

( 17 ) - از هر جائى فراز آمده : صفت مركب جدا از موصوف بمعنى فاعلى ، موصوف آن اوباش

( 18 ) - حجت گرفت : سخن بازپسين را گفت و اتمام حجت كرد

( 19 ) - نزديك خداى : پيش خداوند

( 20 ) - معذور باشيم : پذيرفته عذر باشيم

( 21 ) - نامزد كردند : معين كردند و روانه ساختند .

ص 35

( 1 ) - راعى : والى و امير و نگاهدارنده ، اسم فاعل از رعايت

( 2 ) - اقتراح : خواستن چيزى از كسى ، مصدر باب افتعال

( 3 ) - بىسر : بىفرمانده و سردار و سرپرست ، صفت گروه

( 4 ) - بغى : بفتح اول و سكون دوم ستم - معنى جمله : ظلم و عدوان را ما نكرديم ، گذاشتيم كه تو بكنى ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )

( 5 ) - درجوشيدند : برآشفتند و خشمگين