تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٩٨

توضيحات و حواشى

( 10 ) - آمدى : مىآمد ، ماضى استمرارى

( 11 ) - نظاره : بفتح اول نگريستن به چيزى و فارسيان به اين معنى بتشديد هم استعمال نمايند ( نقل از آنندراج ) ، در عربى نظاره بتشديد دوم بمعنى نگرندگان و نظركنندگان

( 12 ) - درپاشيدى : بضم اول مرواريد سخن نثار كردى

( 13 ) - شكر شكستى : شكر لفظ به دهان مىسود

( 14 ) - چه . . . چه : خواه . . . خواه ، حرف ربط دوگانه براى تسويه ( برابرى )

( 15 ) - گزاف : بكسر اول بيهوده و هرزه و بىحساب

( 16 ) - قال . . . : فرمود خداى توانا و بزرگ و سخن او راست و درست است

( 17 ) - و زاده . . . :

آيهء 247 سورهء بقره ( 2 ) ، و بفزود او را فراخى اندر دانش و تن و خداى بدهد پادشاهى آن را كه خواهد . ص 148 مجلد اول ترجمهء تفسير طبرى ، بتصحيح و اهتمام حبيب يغمائى

( 18 ) - سيرت : سيره و روش و طريقه - معنى جمله : رفتار ما با شما تا اين زمان چگونه است ؟

( 19 ) - محابا : بضم اول فروگذاشت كردن ، مخفف محاباة مصدر باب مفاعله ، در سياق فارسى بيشتر بمعنى پروا و باك و ترس است ، حافظ فرمايد :

اى كه در كشتن ما هيچ مدارا نكنى * سود و سرمايه بسوزى و محابا نكنى

( 20 ) - ديلمان : در اينجا مقصود ديلميان يا ديالمه آل بويه كه بر رى فرمانروائى داشتند .

( 21 ) - هميشه باد : پيوسته بماناد ، جملهء معترضهء دعائى

( 22 ) - بر ما نشسته است : بر ما نهاده شده است و منسوب به اين دولت شديم

( 23 ) - غنوده‌ايم : بضم اول آرميده و آسوده‌ايم .

( 24 ) - عز . . . : ياد وى گرامى باد

( 25 ) - حرم : بضم اول و فتح دوم جمع حرمة بمعنى حرم مرد و اهل وى

( 26 ) - ضياع : بكسر اول جمع ضيعة بمعنى آب و زمين

( 27 ) - پدر ما : يعنى محمود ، عطف بيان سلطان

( 28 ) - ولايت : بكسر اول پادشاهى ، خرد بضم اول كوچك صفت آن

( 29 ) - نيمروز : بكسر اول سيستان

( 30 ) - مهمل : متروك و به خود فروگذاشته ، اسم مفعول از اهمال

( 31 ) - به واجبى : به سزا ، متمم قيدى - واجبى مركب از واجب ( صفت ) + ى مصدرى بمعنى وجوب و از اين قبيل است بخيلى و كريمى بمعنى بخل و كرم

( 32 ) - تمام ساخته : آراسته به تمام و كمال ، صفت مركب مفعولى لشكر موصوف - فعل آخر جمله بقرينهء فعل جملهء معطوف عليه حذف شده است .

ص 18

( 1 ) - آزمايش را : براى امتحان يا آزمون

( 2 ) - ريا : بكسر اول مأخوذ از رئاء عربى مصدر باب مفاعله بمعنى خلاف اعتقاد نمودن و خود را به نيكى به مردم نمودن و كارى براى ديدار كسى كردن - بىريا صفت طاعت

( 3 ) - شبهت : بضم اول شبهه بمعنى امرى كه در آن بخطا و صواب حكم نكنند

( 4 ) - نيكو داشت : فضل و احسان ، مصدر مرخم

( 5 ) - دريافتن : تلافى و تدارك

( 6 ) - را : حرف اضافه بمعنى براى

( 7 ) - عبرتى تمام :

پندى كامل

( 8 ) - عشوه : بكسر اول و سكون دوم در اينجا بمعنى فريب

( 9 ) - پيكار :