تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٩٦

توضيحات و حواشى

شهر : بفتح اول كنار شهر

ص 15

( 1 ) - معتمدان خويش : آنان كه مورد اعتماد وى بودند ، معتمد اسم مفعول اعتماد

( 2 ) - بندگى :

خدمت و چاكرى

( 3 ) - احماد : بكسر اول ستودن ، مصدر باب افعال از مجرد حمد

( 4 ) - ثقات : بكسر اول معتمدان جمع ثقه ، ثقه مصدر است كه بجاى موثوق به ( صفت ) به كار مىرود ، چنان كه نهى بجاى منهى در اين بيت از غزل سعدى :

گويند نظر به روى خوبان * نهيست ، نه اين نظر كه ما راست

( 5 ) - منقاد : بضم اول و سكون دوم رام و فرمانبردار ، اسم فاعل از انقياد

( 6 ) - اهل - الدنيا . . . : مردم دنيا بندگان دينار و درهم ( سيم و زر ) اند

( 7 ) - دل‌مشغول : نگران و مضطرب و مشوش ، صفت تركيبى

( 8 ) - در وقت : درحال و حالى و در ساعت و بىدرنگ

( 9 ) - دهاة الرجال : مردان زيرك و كاردان - دهاة بضم اول جمع داهى از مصدر دهى بفتح اول و سكون دوم

( 10 ) - امارت : بكسر اول اميرى و فرمانروائى

( 11 ) - القادر باللّه : خليفهء عباسى كه از 381 تا 422 هجرى خلافت كرد و نام وى احمد بود

( 12 ) - على . . . : بر آئين و برسم در مانند اين رويداد ( تسليت در وفات پادشاه پيشين و شادباش گفتن به جانشين او )

( 13 ) - لوا : بكسر اول مخفف لواء بمعنى درفش لشكر

( 14 ) - عهد : پيمان و عهدنامه كه ميان دو حاكم بسته شود

( 15 ) - رود : درخور و مناسب باشد

( 16 ) - نعوت : بضم اول جمع نعت بمعنى وصف نيك و ستوده

( 17 ) - مقرر : مسلم و ثابت

( 18 ) - ثغر بزرگ : بفتح اول و سكون دوم مرز بزرگ و پهناور ، موصوف و صفت

( 19 ) - كرامات : بفتح اول جمع كرامت در اينجا بمعنى نفايس يا اشياء نفيس و چيزهاى گران‌بهاست كه به ارمغان دهند

( 20 ) - بر اثر :

بر پى و بدنبال

( 21 ) - برملا : بر سر انجمن و آشكارا ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 7 شمارهء ( 4 )

( 22 ) - نسخت : نسخه و رونوشت

( 23 ) - طبرستان : بفتح اول و دوم و سوم مازندران

( 24 ) - امير يوسف : عم سلطان مسعود و سردار لشكر امير محمد

( 25 ) - بو سهل حمدوى : مراد خواجه ابو سهل احمد بن حسن حمدوى ( بفتح حاء و سكون ميم و فتح دال و كسر واو ) وزير امير محمد است در مدت هفت ماه فرمانروائى آن شاهزاده

( 26 ) - خواجه على ميكائيل :

از رجال مشهور كه به سالارى حاج از راه بغداد به زيارت خانهء خدا رفت

( 27 ) - سرهنگ بوعلى كوتوال : نگهدارندهء قلعه و شهر غزنين بوده است ، در برهان قاطع ذيل كوتوال آمده است نگهدارندهء قلعه و شهر باشد و او را سرهنگ هم مىگويند

( 28 ) - بندگى نموده :

اظهار چاكرى كرده بودند

ص 16

( 1 ) - از بهر تسكين وقت را : براى آرام دادن وضع و وقت

( 2 ) - را : استعمال را در مفعول