تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٩٥

توضيحات و حواشى

ص 14

( 1 ) - مهمل : به خود فروگذاشته ، اسم مفعول از اهمال

( 2 ) - اولىتر : سزاوارتر ، مسند ، در سياق فارسى اولىتر بجاى اولى كه خود صفت تفضيلى است به كار مىرود ، در صفحهء 371 كليله و دمنه تصحيح مينوى چنين آمده است « آن اولىتر كه ميان شما قسمت فرموده آيد »

( 3 ) - كه : در اينجا حرف اضافه است بمعنى « از »

( 4 ) - طارم : بفتح سوم ناحيه‌ايست ميان قزوين و گيلان ( نقل از حواشى دكتر فياض )

( 5 ) - خوابى بيند : خيالى باطل كند ( نقل از حواشى دكتر فياض )

( 6 ) - نشستيم : ماضى مطلق بجاى بنشينيم ، مستقبل محقق الوقوع بصيغهء ماضى

( 7 ) - بقاع : بكسر اول جمع بقعه بمعنى جا و زمين ممتاز از حوالى خود و مجازا بمعنى شهر و ديار

( 8 ) - از سر تخت پدر : از مقام سلطنت پدرى يعنى پس از نشستن بر او رنگ پدر

( 9 ) - عدت : بضم اول سازوبرگ

( 10 ) - سخت تمام :

نيك كامل ، مسند

( 11 ) - بگزارد : به انجام رساند

( 12 ) - كارى پخته : كارى سنجيده و پرورده

( 13 ) - عشوه : بكسر اول در اينجا در سياق فارسى بمعنى فريب

( 14 ) - نخرد : خريدار و پذيرا نشود

( 15 ) - كه : حرف ربط براى توضيح و بيان

( 16 ) - جناح : بفتح اول بال - بر جناح سفر مجازا بمعنى آمادهء سفر - معنى جمله‌ها : اكنون بسبب ضعف و زبونى بايد سازگارى نمود . چه مسعود آمادهء سفرست و در اين ديار ( رى ) مدتى دراز نتواند ماند

( 17 ) - وحشت :

رميدگى دل و پژمانى

( 18 ) - دريافت اين كار : چاره و تدارك كار

( 19 ) - معنى جمله : نيك غنيمت شمرد و بسود خويش دانست

( 20 ) - مناظره : بحث و جدال و تبادل نظر

( 21 ) - وى : مرجع ضمير امير مسعود

( 22 ) - هريوه : بكسر اول منسوب بهرات و مراد زر خالص ، صفت دينار

( 23 ) - ده هزار طاق جامه : ده هزار دست ( طاقه ) جامه

( 24 ) - مستعملات :

جمع مستعمله مؤنث مستعمل بمعنى به كار داشته ، اسم مفعول از استعمال ، مرحوم دكتر فياض نوشته‌اند يعنى از مرسومات يا محصولات آنجا

( 25 ) - معنى عبارت : جدا از ارمغان نوروز و جشن مهرگان - مهرگان : نام روز شانزدهم مهرماه و عيدى از اعياد ايرانى است براى مطابقت نام روز با ماه ( نقل از لغت‌نامهء دهخدا )

( 26 ) - استران با زين : استران زين‌دار ، موصوف و صفت پيشوندى - استر : بفتح اول و سكون دوم و فتح سوم چهارپائى كه از پيوند خر و اسب پديد آيد

( 27 ) - دست : گونه و قسم و جنس - دكتر فياض نوشته‌اند مقصود از آلت سفر گويا خيمه و خرگاه و امثال آنست

( 28 ) - منشور : فرمان

( 29 ) - فاخر :

بكسر سوم گرانمايه

( 30 ) - گسيل كردند : روانه كردند يا فرستادند

( 31 ) - جمادى الاخرى :

بضم اول : نام اين ماه در عربى جمادى الآخره است

( 32 ) - تكلف : رنج بر خود نهادن و افراط كردن در آداب و رسوم

( 33 ) - آذين : بكسر سوم زينت و آرايش و زيب و آيين

( 34 ) - از حد و اندازه گذشته : بيش از حد و قياس ، صفت مركب آذين موصوف

( 35 ) - كران