تاريخ بيهقى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٨٧

توضيحات و حواشى

( 12 ) - مسجد آدينه : جامع يا مسجد جامع يا مزگت آدينه ( جمعه )

( 13 ) - با نام : مهم و بزرگ و نامى ، صفت كار

( 14 ) - بست : بضم اول و سكون دوم شهرى بوده است در حدود سيستان ( نقل از حواشى دكتر فياض )

( 15 ) - آمدى : مىآمد ، ماضى استمرارى

( 16 ) - خداوندان شمشير و قلم : بزرگان لشكرى و دبيران ، عطف بيان يا بدل اعيان و محتشمان

( 17 ) - چاشتگاه فراخ : نزديك ظهر ، موصوف و صفت ، قيد زمان - چاشت : يك حصه از چهار حصهء روز

( 18 ) - سوار : گماشته يا مأمور سواره

( 19 ) - دريافتندى : ماضى استمرارى ، چاره و تلافى و تدارك مىكردند

( 20 ) - معنى جمله : آنگونه كه اقتضاى حال و معاينه كار ايجاب مىكرد

( 21 ) - دستورى : رخصت و پروانه

( 22 ) - قوال : بفتح اول سرودگوى و خنياگر ، مشتق از قول بفتح اول بمعنى ترانه و سرود

( 23 ) - رياحين : بفتح جمع ريحان بمعنى گل و گياه خوشبو

( 24 ) - چون متحير : مانند شخصى سرگشته

( 25 ) - مىبخوردى : ماضى استمرارى با باى تأكيد پس از مى پيشوند استمرار

( 26 ) - احمد ارسلان : احمد بن ارسلان ، اضافه مفيد انتساب ، وى از خدمتگزارن بزرگ امير محمد بوده است ( نقل از حواشى دكتر فياض )

( 27 ) - بباشد : تقدير ناگزير به عرصه وجود آيد ؛ المقدر كائن يعنى بودنى بود

( 28 ) - بس : به هيچ‌وجه و هرگز - قيد نفى - بس فايده نيست : هرگز سودى ندارد ، سعدى فرمايد :

گرت چو چنگ ببر دركشد زمانهء دون * بس اعتماد مكن كانگهت زند كه نواخت

ص 116 غزليات سعدى ، مشتمل بر پند و اندرز تصحيح فروغى

( 29 ) - سودا : بفتح اول مجازا بمعنى آشفتگى حال و خيال و جنون ، يكى از اخلاط چهارگانه به اعتقاد پزشكان باستان ، مؤنث اسود بمعنى سياه

( 30 ) - فالعياذ . . . : پناه بر خدا ، از اصوات يا شبه جمله براى استعاذه ( پناه گرفتن )

( 31 ) - علت : بيمارى

( 32 ) - تثبط : بازايستادن ، مصدر باب تفعل از مجرد ثبط بفتح اول و سكون دوم بمعنى بازداشتن - معنى جمله : امير محمد بازايستادن از شنودن ترانه و درنگ در استماع قول را به كنار گذاشت ، به عقيدهء مرحوم دكتر فياض معنى عبارت اين است : امير آن حال درماندگى و بىحركتى را تسكين داد

( 33 ) - قول :

بفتح اول ترانه . حافظ فرمايد :

بلبل از فيض گل آموخت سخن ورنه نبود * اين‌همه قول و غزل تعبيه در منقارش

( 34 ) - خوردن : نوشيدن

ص 6

( 1 ) - نقل : بضم اول آنچه بر سر شراب خورند ( منتهى الارب )

( 2 ) - بادى سرد : آه سردى

( 3 ) - رود : سازگار آيد و مناسب باشد

( 4 ) - تفت : بفتح اول گرمى و حرارت

( 5 ) - در حال : حالى ، بىدرنگ و برخور ، متمم قيدى زمان

( 6 ) - دريافت :

تأثير كرد

( 7 ) - منكر : بضم اول و سكون دوم و فتح سوم شگفت و سخت ، صفت خمار