تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٦

انقراض پادشاهى خاندان حشمونائى و آغاز پادشاهى هيرودوس و فرزندانش

به مردم اجازت دادند كه از شهر خارج شوند گروهى خارج شدند و بيشترشان چون طعام خوردند در جاى مردند .

بعضى از يهوديان به هنگام خروج از شهر قطعات طلا يا جواهر را مىبلعيدند تا به دست روميان نيفتد روميان كه از اين كار آگاه شدند آنها را مىكشتند و شكمشان را چاك مىكردند و آن را بيرون مىآوردند ، و اين كار در ميان سربازان عرب و ارمن ( آرام ) رواج گرفت تيتوس آنها را طرد كرد . روميان طمع به گشودن شهر كردند . و باروى سوم را با آلات قلعه كوب ( قوچ‌سر ) مورد حمله قراردادند يهود را توان دفع آن نبود روميان بارو را سوراخ كردند .

يهود سوراخ را مرمت كردند بار ديگر روميان با قلعه كوب قوچ‌سر آن را ويران كردند يهود با فداكارى تمام تا شبانگاه نبرد كردند ، اما روميان شب هنگام شبيخون زدند و باروها را گرفتند و فردا در لشكر يهود شكستى سخت درافتاد مردم به مسجد پناه بردند و سربازان در قلعه به جنگ پرداختند . تيتوس بناهاى بين باروها را ويران كرد تا راه براى پيشروى سربازانش گشاده گردد .

پسر كريون بار ديگر آنها را به اطاعت فرا خواند ، اجابت نكردند . جماعتى از كوهنها بيرون آمدند ، روميان امانشان دادند ولى رؤسا از خروج ديگر مردم ممانعت ورزيدند تيتوس شبگير جنگ را آغاز كرد و مسجد را بگرفت و در صحن آن فرود آمد . جنگ چند روز ادامه يافت .

باروها ويران شد و بر ديوار هيكل رخنه‌اى پديد آوردند ، سپاهيان روم همهء شهر را در ضبط آوردند و بسيارى از مردم هلاك شدند و بسيارى گريختند . پس قلعه را ويران ساخت و چند بت در هيكل قرار داد و از ويران ساختن آن مانع شد . رؤساى رومى از اين عمل ناخشنود بودند و كسانى را برانگيختند كه در آن را به آتش كشند . بعضى از كوهنها از شدت تعصب خود را در آتش افكندند . شمعون و يوحنان در كوه صهيون پنهان شدند . تيتوس آنها را امان داد ولى نپذيرفتند ، يك شب در خفا به قدس وارد شدند و يكى از سرداران روم را كشتند و به مخفيگاه خود بازگشتند . همهء اتباع آنها گريختند . يوحنان خود را تسليم تيتوس كرد .

تيتوس او را بند برنهاد . يوشع كوهن آلات مسجد را كه همه از زر خالص بودند از جمله دو چراغدان و دو خوان نزد تيتوس آورد اوفينحاص خازن هيكل را دستگير كرد و او خزائن بسيارى پر از دينارها و درهمها و عطرها و ديگر چيزهاى خوشبو به او نشان داد . تيتوس با اين غنايم و اموال و اسيران از بيت المقدس بيرون شد . آنگاه به شماره كردن كشتگان پرداختند . پسر كريون گويد : شماره مردگانى را كه از دروازه خارج كردند تا به خاك سپارند به روايت مناحيم كه موكل بر اين كار بود صد و بيست و پنجهزار و هشتصد تن بود . ولى ديگران جز مناحيم گويند شمارشان ششصد هزار تن بود غير از آنها كه در چاهها افكنده بودند با به خارج قلعه انداخته بودند يا در راهها كشته شده بودند و كسى آنها را دفن نكرده بود . ديگرى گويد شمار مردگان هزار هزار و صد هزار ( يك ميليون و صد هزار ) تن بود و اسيران از مرد و زن صد هزار