آيين نبرد در عصر پيامبر ( ص ) ( فارسي ) — الصفحة ١٣٠
28 - 1 . تحليل نبردها در جبهه‌هاى جنگ
باورانيد كه رسيدن به شامات دور و سخت نيست و آنان را بر تحمل مشقتها و سختيها ، راههاى دراز و شرايط سخت بيابان آماده ساخت . برخى از قبايل هم‌مرز را به اطاعت در آورد و با برخى ديگر پيمان دوستى بست تا اينكه سپر محافظ يا پايگاه مقدم سپاه اسلام در برابر روميان باشند ، و در جنگ موته راه هجوم به امپراتورى روم را گشود .
جنگ روميان از تكنيكى عالى برخوردار بود ، زيرا از تجهيزات فنى پيشرفته و متنوع بهره‌مند بودند و سلاح و نيروى رزمى فراوان داشتند . ولى تحرك اين نيرو كُند بود و قدرت مانور اندكى داشت ، زيرا به علت استفاده از كمان با پا ، در حالت توقف تيراندازى مىكردند .
نيروهاى رومى همچنين آموزش نظامى نديده ، و از نظر نژادى ناهمگون و آميزه‌اى از اعراب و روميان بودند . آنان هيچ‌گاه فرصت انجام مانورهاى مشترك نيافته بودند و اين امر موجب فقدان همكارى و هماهنگى ميان آنان مىشد . علاوه بر آن ضعف فرماندهى سپاه روم نيز از سرعت و صلابت نيروهاى جنگى مىكاست .
در مقابل ، سپاه اسلام از امتيازهاى زير برخوردار بود :
1 . تعرض پيوسته و مستمر به دشمن .
2 . جنگ روانى .
3 . تقويت مرزهاى شمالى به عنوان يك موضع استراتژيك .
4 . انتقال جنگ به بيرون از سرزمين خودى .
5 . ثبات و پايدارى عليه دشمن برتر .
6 . استفاده از فنون جنگى به ماهرانه‌ترين وجه .
امتيازهاى ياد شده در پرتو رعايت اصول زير حاصل گرديده بود :
1 . جنگ سيّال .
2 . عقب‌نشينى منظم كه سپاه را از نابودى حتمى مىرهانيد .
3 . برخوردارى از انعطاف در پرتو مانورهاى بسيار .
4 . سبكى تحرك ، زيرا رزمنده مىتوانست در حال حركت تيراندازى كند و بدين وسيله چنان بر صلابت و ثبات خود بيفزايد كه گويى سلاح يا ساز و برگ جنگى به همراه ندارد تا او را از پيشروى و عقب‌نشينى بازدارد !
5 . قدرت اعتقادى .