ادبيات سياسى تشيع ( فارسي ) — الصفحة ٥٨

اقوال ديگران درباره‌ى أبو الأسود

و هم از نظر خرد . شيعى بود و شاعر و حاضر الذّهن و در گفتار و حديث ثقه بود . از ابو ذرّ و ابن عبّاس و على ( ع ) و ديگران ، نقل قول كرده است . 6

عسقلانى در كتاب « الإصابة » به نقل از مرزبانى چنين ذكر كرده است : أبو الأسود در خلافت عمر به بصره مهاجرت كرد ، و امام على ( ع ) در دوران خلافت خود او را به‌جاى ابن عبّاس به فرماندارى آن شهر برگزيد . او علوى بود . 7

يافعى در « مرآت الجنان » نقل مىكند كه : أبو الأسود ، از بزرگان و اعيان تابعان بود . جزء ياران امير المؤمنين على بن أبى طالب بود و در نبرد صفّين شركت كرد . وى از كامل‌ترين و زبده‌ترين ياران امام ( ع ) بود ، در رأى و خرد و همو نخستين كسى است كه به راهنمائى امام ( ع ) ، علم نحو را تدوين كرد . 8

ابن الأنبارى در كتاب « النّزهة » چنين نقل مىكند : أبو الأسود از كسانى است كه با امير المؤمنين على ( ع ) مصاحبت داشت و از ياران مشهور و دوستداران امام ( ع ) و فرزندان او بود . 9 چون خبر شهادت امام ( ع ) به او رسيد ، آن‌قدر بگريست تا تعادل خود را از دست داد و آنگاه اشعارى سرود كه مطلع آن چنين است :

ألا أبلغ معاوية بن حرب * فلا قرّت عيون الشّامتينا

قاضى نور اللّه شوشترى در « مجالس المؤمنين » نقل مىكند :

معاويه ، هديه‌اى همراه حلوايى پرورده با زعفران براى أبو الأسود فرستاد . دختر أبو الأسود به پدر گفت : اين هديه از كيست ؟ أبو الأسود گفت : اين را معاويه فرستاده است تا با خدعه ما را از دينمان خارج كند . دختر ، فى البداهه چنين سرود :

1 - أبا الشّهد المزعفر يا ابن حرب * نبيع عليك أحسابا و دينا !

2 - معاذ اللّه ، كيف يكون هذا ؟ * و مولانا أمير المؤمنينا 10

1 - اى پسر حرب ( معاويه ) ! مىخواهى با حلواى پرورده با زعفران شرف و حسب و دين ما را بخرى ؟