پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي ) — الصفحة ٦٥
2 - 1 . مهم‌ترين اختصاصات سبك دورهء سامانى ( 300 - 450 ه ق )
آن قرار دادند ، ولى در زمان بايسنقر ميرزا شاهزادهء گوركانى ( متوفّاى 850 ه ق ) آن مقدّمه را حذف و مقدّمهء فعلى را جايگزين آن ساختند . « 1 »
2 - 1 . مهم‌ترين اختصاصات سبك دورهء سامانى ( 300 - 450 ه ق )
2 - 1 . مهم‌ترين اختصاصات سبك دورهء سامانى ( 300 - 450 ه ق )
1 - ايجاز و اختصار ، به حدّى كه اگر يك كلمه را از عبارت حذف كنند ، معناى آن مختل مىشود .
2 - اسهاب و عدم عنايت به صنعت سجع و موازنه و مزدَوَج و تكلّفات فنّى ديگر .
3 - تكرار ، كه در اين دوره از نثر فارسى عيب شمرده نمىشد و تكرار چه به صورت تكرار يك لفظ و يا تكرار يك جمله و يا فعل مجاز بود . شكوائيهء منظوم رودكى به مطلع :
مرا بسود و فرو ريخت هر چه دندان بود
نبود دندان ، لا ، بل چراغ تابان بود
نمونهء بارز روايى « تكرار » در زبان اين دوره به شمار مىرود .
4 - كوتاهى جمله‌ها
5 - استعمال نادر لغت عربى .
6 - به كار بردن قيد ظرف ( اندر ) به جاى ( در ) .
7 - استعمال « بَرِ استعلايى » قبل از افعال و بعد از اسامى مضاعف .
8 - به كار گرفتن افعال با پيشوندهاى كهن مانند : فرا ، فراز ، باز ، فرو ، بر ، اندر ، همى . . . .
9 - استعمال واژه‌هاى فارسى كهن از اسم و فعل ، مانند : مصدر و وجوه فعلى « نشا بستن » كه وجه متعدّى « نشستن » است يا « پر گشت باد » به جاى « حاشا » و « معاذ اللّه » .
10 - استعمال « ايدون » به جاى « چنين » و « ايذر » به جاى « اينجا » .
11 - آوردن باى تأكيد بر سر فعل ماضى و مصدر و صيغه‌هاى نفى .
12 - آوردن « او » و « وى » در مورد ضمير مفرد غايب چه جاندار و چه بيجان ، و نيز استعمال « ايشان » در مورد جمع غير جانداران مرسوم بوده و به ندرت از « آن » استفاده مىشده است .
13 - آوردن جمع‌هاى عربى به صيغهء فارسى مانند : ملكان ، عالمان و كاهنان و نيز افزودن جمع فارسى بر جمع‌هاى عربى مانند : ملوكان ، عجايب‌ها ، اسرارها و . . . .
( 1 ) . همان ، ص 494 .