پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي ) — الصفحة ١٢٥

1 - 9 . شيوهء نگارشى كتاب عنصر شجاعت

سبك نگارشى اين اثر در حين سادگى و شيوايى با غموضى همراه است و سبك يكدست و هموارى نيست . هنگامى كه مؤلّف محترم از شهداى كربلا ياد مىكنند ، عواطف مذهبى سراپاى وجود ايشان را فرا مىگيرد و با شوريدگى زايد الوصفى سخن مىگويند ، و زمانى كه به سراغ مسايل تاريخى مىروند ، قلم از التهاب مىافتد ، و اين تنوّع در سبك نگارشى اگر چه در همه جا و از همه كس پسنديده نيست ولى اين حسن را دارد كه مطالعه كنندگانِ آن را خسته نمىكند .

اين اثر از نظر محتوايى نيز غناى لازم را دارد هر چند مؤلّف محترم در استفادهء از منابعى كه در اختيار داشته‌اند ، خصوصاً در آنجا كه آمارى از سپاهيان كوفه ارايه مىدهند ، به نقل قول از ديگران بسنده مىكنند ، كه از نظر اهل تحقيق شيوهء چندان پسنديده‌اى نيست . براى نمونه با استناد به مناقب ابن شهرآشوب با عنوان : « سران كوفه و سپاه كوفه كه در نصوص صحيحه آمده » مىنويسند :

ابن زياد بالغ بر 000 / 350 تن را تجهيز نموده و بسيج كرد . « 1 » و بعد اسامى سران كوفه و سپاهيان همراه آنان را به اين شكل گزارش مىكنند :

1 - حرّ بن زياد رياحى از قادسيّه با / 1000 سوار .

2 - كعب بن طلحه با / 3000 سوار .

3 - عمر سعد با / 4000 جنگجو .

4 - شمر بن ذى الجوشن سلولى با / 4000 سوار پياده از اهل شام ( يا شبام ، كه نام قبيله‌اى است در كوفه ) .

5 - يزيد بن ركاب كلبى با / 2000 جنگجو

6 - حصين بن نمير تميمى با / 4000 جنگجو ( ظاهراً حصين بن تميم تميمى باشد ) .

7 - مضاير بن رهينه مازنى با / 3000 جنگجو .

8 - نصر بن حرشه با / 2000 مُقاتل .

9 - شبث بن ربعى با / 1000 جنگجو .

10 - حجّار بن ابجر با / 1000 مقاتل . « 2 »

جمع اين افراد از / 24000 نفر تجاوز نمىكند ! شايد رقم 000 / 350 تن اشتباه چاپى باشد .

( 1 ) . عنصر شجاعت ، چاپ اوّل ، ج 1 ، ص 408 . ( 2 ) . همان .