تاريخ مشروطه ايران ( فارسى ) — الصفحة ٧٧٨
بازگشت سپهدار از هوادارى دولت
بازگشت سپهدار از هوادارى دولت
بازگشت سپهدار از هوادارى دولت
جنگ سوم مهرماه كه با شكست دولتيان بپايان رسيد دوره ديگرى در تاريخ جنگهاى تبريز باز كرد : مردم از ترس درآمده اين دانستند كه يكشهرى چون درفش مردانگى برافراشت دست يافتن به آنجا كار بس دشوارى مىباشد . هواداران دولت نوميد شدند . نام عين الدوله خوار گرديد . سپاه ماكو همچون ديگر سپاه‌ها بشمار رفت . مردم دوچى بستوه آمده بگله برخاستند ترانه‌هاى ريشخندآميزى به زبانها افتاد و بچگان بر سر كوچه‌ها خواندند :
« اردوى ماكو دوشو بدى لنگه * اهل دوچى گلو بدى تنگه »
در همين زمانهاست كه سپهدار پ 243 باقر خان سالار نيز از هوادارى دولت بيزارى جسته با دسته‌هاى خود از كنار تبريز باز گشت . هم خواهيم ديد كه مجاهدان كه تا اينهنگام بيش از همه بجلوگيرى مىپرداختند از اين زمان عنوان تاختن گرفته و بيك رشته فيروزيهاى پياپى رسيدند .
روز آدينه كه آن جنگ بزرگ رويداد شب شنبه باز از سنگرها آواز تفنگ شنيده مىشد . روز شنبه هنگام نيمروز بار ديگر جنگ آغاز و دولتيان از مارالان و سر خيابان ، و از اينسو از راه پل آجى بازار رزم را گرم ساختند ، و خود شگفت مينمود كه پس از آن غوغاى ديروز بار ديگر بزورآزمايى پردازند تا غروب هنگامه برپا و غرش توپ و آواى تفنگ در كار بود تا آرام گرديد .
روز يكشنبه پنجم مهر با آنكه روز يكم رمضان و مردم شهر و بسيارى از دولتيان روزه ميگرفتند ، باز از نيمروز بتاخت و جنگ برخاستند .
شنيدنيست كه در اين هنگام كه رمضان رسيده بود همانا رحيم خان از حاجى ميرزا حسن پرسيده كه روزه بگيرد يا نه ، و نماز را درست بخواند يا كوتاهتر ، و حاجى ميرزا حسن با خط خود پاسخى نوشته كه چون در دست ماست همان را در پايين ميآوريم :
« جناب سردار نصرت مدتى است در شهر تبريز است بايد نمازش را تمام كند و »