تاريخ مشروطه ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٢
نامه سيد جمال الدين به ناصر الدينشاه
چشمى از شاه داشته است .
نامه سيد جمال الدين به ناصر الدينشاه
نامه سيد جمال الدين به ناصر الدينشاه
نامه‌اى از سيد به فارسى در دست است كه مىگويند هنگام بست‌نشينى در عبد العظيم به ناصر الدينشاه نوشته ، و چون آن نامه انگيزهء آمدن سيد را بايران اندكى روشن مىگرداند با همهء درازيش در اينجا مىآوريم : « 1 »
« عرضه داشت بسدهء سنيهء عاليه و عتبهء رفيعهء ساميهء اعليحضرت شاهنشاه اسلام پناه » « در ( مونيك ) وقتى كه از شرف وعد احترامات و اجازه مصاحبت موكب همايونى در زمره » « طرب ( ؟ ) بودم در همان محضر سنى جناب امين السلطان وزير اعظم چنان پسنديدند كه » « اين عاجز براى اصلاح بعضى امور ضروريه اولا به ( پطرزبورغ ) رفته پس از انجام آنها » « بايران بيايم اعليحضرت شاهنشاه اقام اللّه به دغامة المدن استحسان فرمودند در شب همان » « يوم الشرف پنج ساعت جناب وزير اعظم به اين عاجز مكالمه نمودند خلاصه‌اش اين شد آنكه » « اولا دولت روسيه و رجال و ارباب جرايد آن را حق نيست كه ايشان را برجلس ( ؟ ) و نشانه » « سهام نمايند و از در معادات و معاندت برآيند چون كه ايشان يعنى جناب وزير اعظم » « مالك و صاحب ملك نيستند و رتق و فتق امور بقدرت ايشان نيست ديگر آنكه مسئله كارون » « و بانك و معادن قبل از ارتقاء ايشان برتبه وزارت عظمى انجام پذيرفته است نهايت اينست » « كه اجراء آن از سوء بخت در زمان وزارت ايشان شده است پس حين ورود پطرزبورغ » « بايد در نزد وزارت روسيه ابراء ذمه و تبرئه ساحت ايشان را بنمايم و تبديل افكار فاسده » « وزراء روس را در حق ايشان داده و حسن مقاصد و نيات ايشان را درباره دولت روس مسجل » « كنم ثانيا از اين عاجز خواهش نمودند كه به ( مسيو كيرس ) رييس الوزراء و وزير دول » « خارجه و مستشارهاى ايشان ( ويلنكالى ) و ( زينوويب ) شفاها بگويم كه ايشان يعنى جناب » « وزير اعظم از براى اثبات حسن مقاصد خود در هر حال حاضرند كه اگر از طرف روس طريق » « اسهلى ارائه شود در ظرف چند روز مسئله كارون و بانگ و معادن را حل نموده به حالت » « سابقه اعاده نمايند اين عاجز چون نجاح مقاصد جناب وزير اعظم را عين رضايت پادشاه » « و خير ملت اسلام ميدانستم به پطرزبورغ عود نمودم و چند نفر را كه در سياسيات مشرق » « زمين با خود هم‌مشرب مىدانستم چون ژنرال ( ابروچف ) در حربيه و ژنرال ( ديختر ) » « در وزارت دربار و ژنرال ( اغناتيف ) سفير سابق روس در اسلامبول و مادام ( نودپكف ) » « كه از خواتين نافذ الكلمه و غالبا در مسائل سياسيه كه ما بين روس و انگليس است » « ميكوشيد با خود متفق كردم و در ظرف دو ماه بيست بار با مسيو ( كيرس ) و با مستشار - » « هاى ايشان ملاقات كردم و پيش از آنكه در مقاصد جناب وزير اعظم شروع نماييم اولا » « در اين سعى نمودم كه بادله و براهين سياسيه و باعانت هم مشربهاى خودم ثابت كنم كه »
( 1 ) اين نامه را در مقدمهء ( تاريخ بيدارى ايرانيان ) آورده كه ما نيز بدانسانكه هست و با غلطهاييكه مىدارد از آنجا آوريم .