درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى ) — الصفحة ١٢٧

حجّيّت ظواهر قرآن

نباشد نقض غرض لازم خواهد آمد كه با حكمت الهى ناسازگار است . علّامه طباطبايى در اين‌باره گفته است :

« قرآن كريم در بيانات خود همه‌ى مردم را طرف خطاب قرار داده ، گاهى بى اين‌كه حجتى بر گفته‌ى خود اقامه كند ، بلكه به مجرد اتكاء به فرمانروايى خدايى خود به پذيرفتن اصول اعتقادى مانند توحيد ، نبوت و معاد ، و احكام عملى مانند نماز ، روزه و غير آنها امر مىكند و از برخى اعمال نهى مىكند . اگر اين بيانات لفظى را حجيت نمىداد ، هرگز از مردم پذيرش و فرمان بردارى نمىخواست . پس ناگزير بايد گفت : اين‌گونه بيانات ساده‌ى قرآن راهى است براى فهم مقاصد دينى و معارف اسلامى . ما اين بيانات لفظى مانند آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ * و أَقِيمُوا الصَّلاةَ * را ظواهر دينى مىناميم » . « 1 »

البته ، بايد توجه داشت كه معارف قرآنى بطون و لايه‌هايى دارد . فهم برخى از مراتب آن ساده و در نتيجه همگانى است ، و درك مراتب ديگر آن به آگاهىها و مهارت‌هايى نياز دارد كه همگانى نيست . گذشته از اين ، در قرآن كريم محكم و متشابه ، ناسخ و منسوخ ، عام و خاص ، مطلق و مقيّد ، مجمل و مبيّن وجود دارد و بدون احاطه و توجه كامل نسبت به اين امور نمىتوان به مفاهيم و معارف قرآن پىبرد .

بدين جهت است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از تفسير كردن قرآن به رأى ناآزموده و فاقد

( 1 ) . شيعه در اسلام ، ص 42 .