تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي ) — الصفحة ١١٩
دانشگاه جعفرى
تعليمات ايشان عده زيادى در علوم گوناگون تبحر يافتند ، به‌حدى كه از جواب‌هاى آن حضرت به سؤالهاى آنان چهارصد مصنّف جمع شد كه آنها را اصول ناميدند » . « 1 »
شهيد اول نيز در كتاب ذكرى مىگويد :
« جواب‌هاى ابى عبد الله ، امام صادق عليه السّلام به مسائل را چهار هزار نفر از اهل عراق ، حجاز ، خراسان و شام نوشتند » . « 2 »
بدين‌ترتيب شيفتگان و جويندگان علم و دانش از محضر حضرت بهره مىجستند .
دانشمندان برجسته‌اى در رشته‌هاى گوناگون علوم عقلى و نقلى آن روز چون هشام بن حكم ، محمد بن مسلم ، ابان ابن تغلب ، هشام بن سالم ، مؤمن طاق ، مفضل بن عمر ، جابر بن حيان و . . .
به بركت وجود امام تربيت شدند .
تصنيفهاى اينان‌كه به اصول اربعمائه معروف است اساس كتاب‌هاى چهارگانه حديثى شيعه - كافى ، من لا يحضره الفقيه ، تهذيب و استبصار - است .
شاگردان امام صادق عليه السّلام منحصر به شيعيان نبودند بلكه بيشتر بزرگان و دانشمندان آن روز اهل سنت نيز شاگردى آن جناب را كرده‌اند . ابن حجر هيثمى از نويسندگان اهل سنت در اين باره مىنويسد :
« بزرگ‌ترين پيشوايان ( فقه و حديث ) مانند يحيى بن سعد ، ابن جريح ، مالك ، سفيان ثورى ، سفيان بن عيينه ، ابو حنيفه ، شعبى و ايوب سجستانى از او نقل حديث كرده‌اند » . « 3 »
ابو حنيفه پيشواى فرقه حنفى مىگفت :
« مدتى نزد جعفر بن محمد رفت‌وآمد مىكردم . او را همواره در يكى از اين سه حالت مىديدم ؛ يا نماز مىخواند يا روزه بود يا قرآن تلاوت مىكرد و هرگز او را نديدم كه بدون وضو حديث نقل كند . « 4 » در علم و عبادت و پرهيزگارى برتر از جعفر بن محمد هيچ چشمى نديده ، هيچ گوشى نشنيده و به قلب هيچ بشرى خطور نكرده است » . « 5 »
( 1 ) . المعتبر ، چاپ سنگى ، ص 4 و 5 . ( 2 ) . ذكرى ، چاپ سنگى ، ص 6 . ( 3 ) . الصواعق المحرقة ، مكتبة القاهره ، 1385 ه ، ص 201 . ( 4 ) . ابن حجر عسقلانى . تهذيب ، دار الفكر ، بيروت ، ط اول ، 1404 ه ق ، ج 1 ، ص 88 . ( 5 ) . حيدر اسد . الامام الصادق و المذاهب الاربعة ، دار الكتب العربيه ، بيروت ، ج 1 ، ص 53 .