تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — الصفحة ٣٣٠

مسئله هرات

16 ايران در ربع دوم سدهء 19 نفوذ سرمايه‌هاى خارجى در ايران

مسئله هرات

انگلستان بگونه‌اى پيگيرانه به استوار كردن موقعيت خود در ايران ادامه داد .

اين دولت از سركشى خانهاى خراسان عليه قدرت شاه پشتيبانى مىكرد و منظورش آن بود كه نفوذ انگليسها را در خراسان پابرجا كند و از قدرت عملى شاه ايران بر هرات كه فرمانروايان آن فقط اسما سلطنت شاه را بر آن منطقه به رسميت مىشناختند ، مانع گردد .

انگليسها منطقهء هرات را مهم مىشمردند ، چون براى اين نقطه ضمن طرح‌هايشان به منظور تجاوز استعمارى به منطقه آسياى ميانه و حوضه درياى خزر ، ارزش استراتژيك فراوانى قائل بودند . دولت بريتانيا همچنين در نظر داشت از هرات به منظور پوشاندن گذرگاههاى شمال غربى به هندوستان بهره ببرد و اين ناحيه را به مركزى استراتژيك براى تجاوزهاى بعديش ، تبديل كند . فردريك انگلس به سال 1858 دربارهء ارزش اين مركز استراتژيك مهم نوشت : « هرات نقطه‌ايست كه به دست هريك از دولتهاى نيرومند بيفتد ، آندولت ممكن است هم بر ايران و هم بر تركستان چيره گردد . . . . . » .