تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي ) — الصفحة ٤٩٦
فصل دهم هنرهاى ايران در دورهء صفويان
فصل دهم هنرهاى ايران در دورهء صفويان
فصل دهم هنرهاى ايران در دورهء صفويان
شاه اسماعيل كه از طرف مادر نسب به تركمانان مىبرد با آگاهى تمام شهر تبريز پايتخت آق‌قويونلوها را نخستين تختگاه خود قرار داد : او تشكيلات حكومتى آق‌قويونلوها را كه در تبريز متمركز شده بود ، از آن خود ساخت و از قرار معلوم هنرمندان مكتب كتاب‌آرايى تبريز را كه اوزون حسن و پسرش يعقوب ( 96 - 883 / 90 - 1479 ) مورد حمايت قرار داده بودند ، زير اختيار خود گرفت . از طرف ديگر سنت تيمورى نقاشى مكتب هرات هم از نيمه دوم قرن نهم / پانزدهم همچنان ادامه يافت . يكى از نسخ كليدى كه مبين انتقال سنن سابق به سبك نخستين صفوى است خمسه نظامى سال 1481 م . ( توپ قاپى سراى ، خزينه 762 ) « 1 » است كه به دستور يعقوب در تبريز كتابت و دوازده نگاره در سال 910 / 5 - 1504 ( طبق تاريخ يكى از آنها ) بدان افزوده شد ؛ اين نگاره‌ها آشكارا در تبريز توليد شده چون در آنها كلاه قزلباشى ، تاج حيدرى سلطان حيدر پدر اسماعيل به گونه نشانهء پيروان صفويه آمده است . در اين نگاره‌ها كيفيت ظريف و تزيينى مكتب دربارى تركمان بىهيچ توجهى به فضاسازى حفظ شده است . يك نسخه معروف ديگر نيز وجود دارد كه نگاره‌هاى آن نشاندهنده نوع اوليه كلاه صفوى است و يكى از اين نگاره‌ها تاريخ 910 / 5 - 1504 را دارد . اين نسخه ، كتاب داستان جمال و جلال از آصفى شاعر ، محفوظ در كتابخانه دانشگاه اپسالا است . در نگاره‌هاى اين نسخه هم چندان توجهى به فضاسازى نشده ، ولى منظره‌پردازى آن مبين اشتياقى عميق است و تصاوير گياهان با رنگ‌آميزى غنى و
( 1 ) - به فصل هنرهاى تصويرى در دوره تيمورى رجوع شود .