تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٠٧
فصل سوم تماس اروپائيان با ايران 1736 - 1350 م .
پيمان صلح منعقد شد ، ولى نمايندگان كمپانى هند شرقى هلند هم نتوانست به بلمونت كمكى بكنند . بالاخره بلمونت به‌ناچار با كمپانى انگليسى سازش كرد با اين شرط كه عليه آن كارى انجام ندهد و آنها هم راه عبور يكى از كشتىهايش را فراهم سازند . بلمونت از سورات كه در ژانويه 1656 م . وارد آنجا شده بود ، پس از يك اقامت كوتاه‌مدت ، همراه همسفر جوان ونيزى خود نيكولو مانوتچى
( Nicolo Manucci )
راهى دربار مغولان در هند شد ولى در 20 ژوئن پس از رسيدن به آگره بر اثر گرماى شديد سكته كرد و مرد .
ژان دوتونو
( Jean de Thevenot )
نيز مثل پىيترودلاواله شخصا مرد ثروتمندى بود و لذا توانست به سفرهاى كنجكاوانه خود در سرزمينهاى بيگانه بپردازد . او كه در سال 1633 م . متولد شده بود ، ابتدا در اروپا به سفرهاى دورودراز پرداخت و سپس وارد خاورميانه شد . پس از عبور از بين‌النهرين در اوت سال 1664 م . وارد ايران گشت و به سوى اصفهان راند و مدت پنج ماه را با پىير رافائل دومان گذراند . دوتونو اطلاعات مشبعى از زبان تركى داشت و همين موقعيتى شاخص به دو مىبخشيد و چندى بعد هم زبان فارسى را ياد گرفت . او از اصفهان به نيت سفر هند به بندرعباس رفت . ولى نتوانست كشتى پيدا كند ، ازاينرو به شيراز و تخت جمشيد برگشت . در آنجا با تاورنيه ، ژان شاردن ، آندره دواليه دلاند
( Andre - Daulier Deslandes )
كه براى گردآورى اطلاعات به منظور برقرارى روابط بازرگانى بين ايران و فرانسه به ايران اعزام شده بودند ، ملاقات كرد . تونو به قصد اروپا از راه شمال غربى ايران و تركيه عثمانى به تبريز رفت ولى در ميانه راه بيمارى سختى او را درربود و در 28 نوامبر 1667 م . درهمانجا درگذشت .
چنان كه قبلا گفته شد ، كمپانى هند شرقى فرانسه در سال 1664 م . شكل گرفت . تأخير زياد در تشكيل اين كمپانى عوامل متعددى داشت و ازجمله آنها شورش گروه فروند
( Fronde )
و جنگ با اسپانيا بود . اندكى پس از تشكيل كمپانى ، هيأتى مركب از دوپو
( Dupont )
، بيبر
( Beber )
و مارياژ
( Mariage )
از طرف كمپانى و نيكولا كلود دولالين
( Nicolas claude de lalain )
و دولا بوله لاگوز
( de la Boullaye le Gouz )
با اعتبارنامه‌اى از سوى لوئى چهاردهم فرانسه را به قصد ايران ترك گفتند و در نوامبر 1665 م . به اصفهان رسيدند . در بين اعضاى هيأت نزاعهاى شديدى درگرفت و پىير رافائل دومان با زحمت زيادى توانست اختلافات آنها را بر طرف سازد تا مذاكراتشان را با حكومت ايران آغاز كنند . باوجود وضع نامساعدى كه اختلاف و نزاعهاى اعضاى اين هيأت پيش آورده بود ، شاه با معافيت سه سال حقوق گمركى و راهدارى شركت و حقوق تجارى ديگرى كه به ساير كشورها واگذار شده بود ، موافقت كرد . ازآن‌پس كمپانى هند شرقى فرانسه تجارتخانه‌اى در بندرعباس راه انداخت و تجارت با ايران را شروع كرد و امّا نه