تاريخ اسلام در عصر امامت امام على ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٤٢

درس 13 قاسطين - جنگ صفين « 5 » : قرارداد حكميّت

گرامى صلى الله عليه و آله پيش‌بينى كرده بود ، فرمود : « لا الهَ الَّا اللَّهُ و اللَّهُ اكبر ؛ تاريخ تكرار مىشود . « 1 »

. . . امروز من براى فرزندان آنان مىنويسم همچنان كه رسول خدا صلى الله عليه و آله براى پدرانشان نوشت . » « 2 »

سرانجام ، متن قرارداد با حذف عنوان « اميرالمؤمنين عليه السلام » بگونه‌اى كه مورد توافق طرفين بود نوشته شد ، كه به برخى از مواد مهمّ آن اشاره مىكنيم :

1 . دو طرف ، تسليم حكم خدا در قرآن و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله باشند و آنچه بر خلاف حكم قرآن و سنّت است براى از ميان بردن آن بكوشند .

2 . « حَكَمَيْن » ابوموسى اشعرى و عمروعاص هستند و بايستى - تا زمانى كه از حقّ تجاوز نكنند - جان و مال و ناموسشان در امان باشد .

3 . « حَكَمَيْن » و همهء مسلمانان موظّفند حكم موافق قرآن و سنّت را بپذيرند و بدان عمل كنند .

4 . تا زمان حُكْمِ « حَكَمَيْن » آتش بس برقرار است و هيچيك از دو طرف حقّ تعرّض به ديگرى را ندارد .

5 . داوران مىتوانند نقطهء متوسّطى بين شام و عراق را اختيار كنند . و هيچ كس - بجز افرادى كه مورد توافق دو طرف باشند - حقّ شركت در مجلس داورى را ندارد . مدّت داورى نيز تا آخر ماه رمضان است .

6 . اگر داوران تا زمان مقرّر بر پايهء قرآن و سنّت حكم نكردند ، دو طرف مجازند به حالت اوّل برگردند و با يكديگر بجنگند .

قرارداد را عدّه‌اى از رجال همچون : « عبداللَّه بن عبّاس » ، « مالك » ، « امام حسن » و « امام حسين » عليهما السلام ، « سعيد بن قيس » و « اشعث » و . . . از اصحاب اميرمؤمنان عليه السلام و « حبيب بن مُسْلَمه » ، « ابوُالْاعْوَر » و « بُسْر » . . . از ياران معاويه امضا كردند . « 3 »

بدين ترتيب جنگ صفّين پس از يكصد و ده روز نبرد دو سپاه و پديد آمدن بيش از هفتاد

( 1 ) - اين جمله معادل فرماش آن حضرت : « سُنَّةً بِسُنَّةٍ » آورده شده است ( 2 ) - فَالْيَوْمَ اكْتُبُها الى ابْنائِهِمْ كَما كَتَبَها رسُولُ اللَّهِ الى آبائِهِمْ سُنَّةً وَ مُثْلًا . وقعه صفين ، ص 508 ؛ شرح ابن ابىالحديد ، ج 2 ، ص 232 و تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 52 ( 3 ) - وقعه صفين ، ص 504 ، الامامة و السياسة ، ج 1 ، ص 115 ، كامل ابن اثير ، ج 3 ، ص 320