پيامدهاى عاشورا ( فارسي ) — الصفحة ٣٠٣

ظهور ابومسلم خراسانى

مورد عتاب واقع شد ، از خدمات خودش در راه استقرار خلافت عبّاسى سخن راند و كوشش كرد با يادآورى خدمات خويش ، منصور را رام كند .

منصور پاسخ داد : « اگر كنيزى به اين امر دعوت مىكرد ، موفّق مىشد و اگر تو به نيروى خودت مىخواستى قيام كنى ، از عهدهء يك نفر هم برنمىآمدى ! » « 1 »

هر چند در بيان منصور قدرى مبالغه وجود دارد ، اما واقعيت است و به همين دليل ، منصور توانست ابومسلم را از اوج عزّت و قدرتش پايين بكشد و آب هم از آب تكان نخورد .

در اينجا ذكر اين نكته لازم است كه عبّاسيان با تحريك احساسات اسلامى ايرانيان ، قيام را رهبرى كردند و آن جا هم با قرائت آيهء « اذِنَ لِلَّذينَ يُقاتَلُونَ بِا نَّه م ظُلموا . . . » ، مظالم امويان را برشمردند ، بيش‌تر از مظلوميّت آل محمّد عليهم السلام سخن مىگفتند تا مظلوميّت خود ايرانيان . در سال 129 ه .

ق . روز عيد سعيد فطر ، سيه‌جامگان علناً در بلاد ماوراءالنّهر قيام خويش را ضمن خطبهء نماز عيد اعلام كردند . نماز عيد را مردى به نام سليمان بن كثير ، كه خود ، عرب و ظاهراً از دعات عباسيان است خواند . شعار اين قوم ، كه هدف آن‌ها را مشخص مىكرد ، اين آيهء كريمه‌بود :

« يَا ا يُّه ا النَّاسُ انَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ انْ ثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا انَّ اكْرَمَكُم عِنْدَاللَّهِ اتْقيكُمْ » « 2 »

اى مردم ، ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را شعبه شعبه و قبيله قبيله قرار داديم تا همديگر را بشناسيد . همانا گرامىترين شما

( 1 ) - خدمات متقابل اسلام و ايران ، مرتضى مطهرى ، ج 2 ، ص 404 ، 405 . ( 2 ) - حجرات ( 49 ) ، آيهء 13 .